IQLIM O‘ZGARISHI SHAROITIDA SUV TANQISLIGI, YER DEGRADATSIYASI VA EKOTIZIM BARQARORLIGINING O‘ZARO BOG‘LIQLIGINI KOMPLEKS BAHOLASH
Keywords:
Kalit so‘zlar: iqlim o‘zgarishi, suv tanqisligi, yer degradatsiyasi, ekotizim, ekologik barqarorlik, cho‘llanish, tuproq sho‘rlanishi, suv resurslari, biologik xilma-xillik, qurg‘oqchilik, suv tejovchi texnologiyalar, ekologik monitoring.Abstract
Annotatsiya: Ushbu maqolada iqlim o‘zgarishi sharoitida suv tanqisligi, yer degradatsiyasi va ekotizimlar barqarorligi o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik kompleks tarzda tahlil qilinadi. Iqlim isishi, yog‘inlarning notekis taqsimlanishi, qurg‘oqchilik davrlarining kuchayishi va suv resurslariga bo‘lgan talabning ortishi qishloq xo‘jaligi yerlari va tabiiy ekotizimlarga sezilarli bosim ko‘rsatmoqda. Suv tanqisligi sug‘orish imkoniyatlarini cheklab, tuproq unumdorligining pasayishi, sho‘rlanish, eroziya va cho‘llanish jarayonlarini kuchaytirishi mumkin. O‘z navbatida, yer degradatsiyasi o‘simlik qoplamining kamayishiga, biologik xilma-xillikning qisqarishiga va ekotizimlarning suvni ushlab qolish qobiliyatining pasayishiga olib keladi. O‘zbekistonning Xorazm hududida olib borilgan 2024-yilgi tadqiqot iqlim ma’lumotlari va MODIS NDVI ko‘rsatkichlarini birlashtirib, iqlim o‘zgarishi bilan tuproq degradatsiyasi xavfi o‘rtasidagi bog‘liqlikni baholagan. Maqolada ushbu muammolarni kamaytirish uchun suv resurslarini integratsiyalashgan boshqarish, yerlarni muhofaza qilish, suv tejovchi texnologiyalar va ekotizimlarni tiklash choralarining ahamiyati yoritiladi.
