YANGI TUG‘ILGAN CHAQALOQLARDA NEONATAL SARIQLIKNING RIVOJLANISH XAVF OMILLARI VA ERTA DIAGNOSTIKANING KLINIK AHAMIYATI
Keywords:
Kalit so‘zlar: neonatal sariqlik, giperbilirubinemiya, bilirubin, yangi tug‘ilgan chaqaloq, neonatologiya, xavf omillari, erta diagnostika, fototerapiya, kernikterus., Ключевые слова: неонатальная желтуха, гипербилирубинемия, билирубин, новорождённый, неонатология, факторы риска, ранняя диагностика, фототерапия, ядерная желтуха., Keywords: neonatal jaundice, hyperbilirubinemia, bilirubin, newborn, neonatology, risk factors, early diagnosis, phototherapy, kernicterus.Abstract
ANNOTATSIYA
Neonatal sariqlik yangi tug‘ilgan chaqaloqlarda keng uchraydigan klinik holatlardan biri bo‘lib, ko‘pchilik hollarda vaqtinchalik va fiziologik xususiyatga ega. Biroq ayrim chaqaloqlarda bilirubin miqdorining haddan tashqari oshishi markaziy asab tizimiga toksik ta’sir ko‘rsatib, o‘tkir bilirubin ensefalopatiyasi va kernikterus kabi og‘ir asoratlarga olib kelishi mumkin. Ushbu maqolada neonatal sariqlikning asosiy xavf omillari, fiziologik va patologik shakllari, bilirubin monitoringi hamda erta diagnostikaning klinik ahamiyati zamonaviy adabiyotlar asosida tahlil qilindi. Tahlil natijalari erta aniqlash, individual xavfni baholash va chaqaloqni keyingi kuzatuv bilan ta’minlash og‘ir giperbilirubinemiya xavfini kamaytirishda muhimligini ko‘rsatadi.
АННОТАЦИЯ.
Неонатальная желтуха является одним из наиболее распространённых клинических состояний у новорождённых и в большинстве случаев имеет временный физиологический характер. Однако у некоторых детей значительное повышение уровня билирубина может оказывать токсическое воздействие на центральную нервную систему и приводить к тяжёлым осложнениям, включая острую билирубиновую энцефалопатию и ядерную желтуху. В статье на основе современных литературных данных рассмотрены основные факторы риска неонатальной желтухи, различия между физиологической и патологической желтухой, значение мониторинга билирубина и ранней диагностики. Анализ показывает, что своевременное выявление, индивидуальная оценка риска и последующее наблюдение новорождённого имеют важное значение для профилактики тяжёлой гипербилирубинемии.
ABSTRACT IN ENGLISH
Neonatal jaundice is one of the most common clinical conditions in newborn infants and is usually transient and physiological. However, in some infants, excessive elevation of bilirubin may cause neurotoxicity and lead to severe complications, including acute bilirubin encephalopathy and kernicterus. This article reviews the major risk factors for neonatal jaundice, the clinical distinction between physiological and pathological jaundice, bilirubin monitoring, and the importance of early diagnosis based on current scientific literature. The analysis indicates that timely detection, individualized risk assessment, and appropriate follow-up of newborns are essential for reducing the risk of severe hyperbilirubinemia.