O‘QUVCHILARDA MOTIVATSIYANI SHAKLLANTIRISHNING PEDAGOGIK-PSIXOLOGIK USULLARI
Keywords:
Kalit so‘zlar: motivatsiya, ichki motivatsiya, tashqi motivatsiya, o‘quv faoliyati, pedagogik usullar, psixologik omillar, rag‘batlantirish, o‘z-o‘zini boshqarish, muvaffaqiyat holati, individual yondashuv., Ключевые слова: мотивация, внутренняя мотивация, внешняя мотивация, учебная деятельность, педагогические методы, психологические факторы, поощрение, самоорганизация, состояние успеха, индивидуализированный подход., Keywords: motivation, intrinsic motivation, extrinsic motivation, learning activities, pedagogical methods, psychological factors, encouragement, self-management, success state, individual approach.Abstract
Annotatsiya. Ushbu maqolada o‘quvchilarda o‘quv motivatsiyasini shakllantirishning pedagogik-psixologik jihatlari tahlil qilingan. Motivatsiya tushunchasining mohiyati, uning ichki va tashqi turlari, shuningdek, motivatsiyani izohlovchi asosiy psixologik nazariyalar (A.Maslou ehtiyojlar ierarxiyasi, E.Dessi va R.Rayan o‘z-o‘zini belgilash nazariyasi, A.Bandura o‘z-o‘ziga ishonch nazariyasi, L.S.Vigotskiyning yaqin rivojlanish zonasi kontseptsiyasi) yoritilgan. Maqolada o‘quvchilar motivatsiyasini pasaytiruvchi omillar, shuningdek, zamonaviy ta’lim jarayonida qo‘llaniladigan amaliy pedagogik usullar - individuallashtirilgan yondashuv, muvaffaqiyat holatini yaratish, o‘yin va loyiha texnologiyalari, adolatli baholash tizimi, hamkorlikda o‘qitish va raqamli vositalardan foydalanish - batafsil tahlil etilgan. Tadqiqot natijalari o‘qituvchi va tarbiyachilarning kundalik amaliy faoliyatida foydalanishlari mumkin bo‘lgan tavsiyalar bilan yakunlangan.
Аннотация. В данной статье анализируются педагогические и психологические аспекты формирования учебной мотивации у учащихся. Рассматривается сущность понятия мотивации, её внутренние и внешние типы, а также основные психологические теории, объясняющие мотивацию (иерархия потребностей А. Маслоу, теория самоопределения Е. Десси и Р. Райана, теория самооценки А. Бандуры, концепция зоны ближайшего развития Л. С. Выготского). В статье подробно анализируются факторы, снижающие мотивацию учащихся, а также практические педагогические методы, используемые в современном образовательном процессе: индивидуализированный подход, создание состояния успеха, игровые и проектные технологии, справедливая система оценивания, коллаборативное обучение и использование цифровых инструментов. Результаты исследования подводятся к рекомендациям, которые преподаватели и педагоги могут использовать в своей повседневной практической деятельности.
Abstract. This article analyzes the pedagogical and psychological aspects of the formation of learning motivation in students. The essence of the concept of motivation, its internal and external types, as well as the main psychological theories explaining motivation (A. Maslow's hierarchy of needs, E. Dessy and R. Ryan's self-determination theory, A. Bandura's self-esteem theory, L. S. Vygotsky's concept of the zone of proximal development) are covered. The article analyzes in detail the factors that reduce students' motivation, as well as practical pedagogical methods used in the modern educational process - an individualized approach, creating a state of success, game and project technologies, a fair assessment system, collaborative learning and the use of digital tools. The results of the study are concluded with recommendations that teachers and educators can use in their daily practical activities.