QAHRAMON XARAKTERINI YARATISHDA YOZUVCHINING BADIIY MAHORATI
Keywords:
Kalit so‘zlar: adabiy personaj, qahramon, xarakter, badiiy mahorat, psixologizm, portret, dialog, monolog, badiiy detal, konflikt, muallif pozitsiyasi, individuallashtirish.Abstract
Annotatsiya. Mazkur maqolada badiiy asarda qahramon xarakterini yaratishning nazariy va poetik asoslari tahlil qilinadi. Qahramonning xarakter darajasiga ko‘tarilishida uning xatti-harakati, nutqi, ruhiy olami, muallif munosabati, portret, detal, dialog, monolog, konflikt, syujet va kompozitsiyaning o‘rni yoritiladi. Yozuvchining badiiy mahorati qahramonni tayyor qolip asosida emas, balki individual va ijtimoiy xususiyatlarning birligi sifatida yaratishida namoyon bo‘lishi asoslanadi. Tahlil jarayonida o‘zbek adabiyotining ayrim namunalari, xususan, Abdulla Qodiriyning “O‘tkan kunlar”, Abdulla Qahhorning “O‘g‘ri”, O‘tkir Hoshimovning nasriy asarlari hamda zamonaviy nasr vakillarining ijodiy tajribasi misolida xarakter yaratishning turli usullari ko‘rib chiqiladi.
Annotation. This article examines the theoretical and poetic foundations of character construction in literary works and explores the role of the writer’s artistic mastery in creating a convincing and distinctive hero. Particular attention is paid to the importance of character speech, actions, psychological states, portraiture, artistic details, dialogue, monologue, conflict, plot, and composition in revealing the inner and external qualities of literary characters. The study emphasizes that a successful literary character combines individual traits with socially and historically typical features. The article also analyzes examples from Uzbek literature and highlights the artistic techniques used by such writers as Abdulla Qodiriy, Abdulla Qahhor, and O‘tkir Hoshimov in portraying human character and inner psychological processes. The research demonstrates that character creation is a complex artistic process based on the interaction of psychological, social, linguistic, and compositional elements.
Аннотация. В статье рассматриваются теоретические и поэтические основы создания характера героя в художественном произведении, а также раскрывается роль художественного мастерства писателя в формировании убедительного и самобытного образа. Особое внимание уделяется значению речи и поступков героя, его психологического состояния, портрета, художественной детали, диалога, монолога, конфликта, сюжета и композиции в раскрытии внутреннего и внешнего мира персонажа. Подчеркивается, что полноценный литературный характер формируется посредством органического сочетания индивидуальных особенностей личности с типичными чертами определенной эпохи и социальной среды. В статье на примере произведений узбекской литературы анализируются художественные приемы Абдуллы Кадыри, Абдуллы Каххара и О‘tkir Hoshimova, использованные для раскрытия человеческого характера и психологических процессов. Делается вывод о том, что создание характера представляет собой сложный художественный процесс, основанный на взаимодействии психологических, социальных, языковых и композиционных элементов.