NAQD PUL YOKI KARTA: O‘ZBEKISTONDA TO‘LOV MADANIYATINING YANGI BOSQICHI
Ключевые слова:
Kalit so‘zlar: Naqdsiz to‘lovlar, raqamli iqtisodiyot, QR-kod to‘lovlar, mobil ilovalar, moliyaviy qamrov, foydalanuvchi xulq-atvori, to‘lov madaniyati, Keywords: Cashless payments, digital economy, QR-code payments, mobile applications, financial inclusion, user behavior, payment culture., Ключевые слова: безналичные платежи, цифровая экономика, платежи по QR-коду, мобильные приложения, финансовая доступность, поведение пользователей, культура платежей.Аннотация
Annotatsiya. Ushbu tadqiqot O‘zbekistonda naqd va naqdsiz to‘lov tizimlarining rivojlanishini o‘rganish va ularning iqtisodiy-ijtimoiy ahamiyatini tahlil qilishga qaratilgan. Tadqiqotning asosiy maqsadi zamonaviy to‘lov madaniyatining shakllanish jarayonini yoritish, naqd va naqdsiz to‘lovlarning afzallik va kamchiliklarini baholashdan iborat. Tadqiqotda aralash metodologik yondashuv qo‘llanilib, tavsifiy, taqqoslash va statistik tahlil usullaridan foydalanildi. Ma`lumotlar O‘zbekiston Respublikasi Markaziy bankining rasmiy statistik hisobotlari hamda ilmiy adabiyotlar asosida yig`ilib, yillar kesimida va turli guruhlar kesimida tahlil qilindi. Tahlil natijalari shuni ko‘rsatadiki, naqdsiz to‘lovlar hajmi so‘nggi yillarda barqaror oshib bormoqda. Shu bilan birga, naqd puldan foydalanish ayrim aholining qatlamlarida hali ham muhim o‘rin tutadi. Natijalar to‘lov usulini tanlashda moliyaviy savodxonlik va foydalanuvchi ishonchi muhim omillar ekanligini ko‘rsatdi. Xulosa qilib aytganda, O‘zbekistonda naqd va naqdsiz to‘lov tizimlari bir-birini to‘ldiruvchi tizimlar sifatida rivojlanmoqda va kelgusida raqamli to‘lovlar ulushi yanada oshishi mumkin. Bu jarayon davomiyligi uchun raqamli savodxonlikni oshirish va infratuzilmani rivojlantirish muhim ahamiyatga ega.
Annotation. This study aims to examine the development of cash and cashless payment systems in Uzbekistan and analyze their economic and social significance. The main objective of the research is to highlight the process of forming a modern payment culture and evaluate the advantages and disadvantages of cash and cashless payments. A mixed methodological approach was applied, using descriptive, comparative, and statistical analysis methods. Data were collected from official statistical reports of the Central Bank of the Republic of Uzbekistan and academic literature, and were analyzed by years and across different population groups. The findings demonstrate that the volume of cashless payments has been steadily increasing in recent years. At the same time, the use of cash remains important among certain segments of the population. The results indicate that financial literacy and user trust are important factors influencing the choice of payment method. In conclusion, cash and cashless payment systems in Uzbekistan are developing as complementary systems, and the share of digital payments is likely to increase further in the future. To ensure the continuity of this process, improving digital literacy and developing payment infrastructure are of significant importance.
Аннотация. Данное исследование направлено на изучение развития наличной и безналичной платежных систем в Узбекистане и анализ их экономического и социального значения. Основной целью исследования является освещение процесса формирования современной платежной культуры, а также оценка преимуществ и недостатков наличных и безналичных платежей. В исследовании применён смешанный методологический подход с использованием методов описательного, сравнительного и статистического анализа. Данные были собраны на основе официальных статистических отчётов Центрального банка Республики Узбекистан и научной литературы и проанализированы в разрезе отдельных лет и различных групп населения. Результаты анализа показывают, что объём безналичных платежей в последние годы стабильно увеличивается. Вместе с тем использование наличных денег по-прежнему занимает важное место среди отдельных групп населения. Результаты исследования показывают, что финансовая грамотность и доверие пользователей являются важными факторами при выборе способа оплаты. В заключение следует отметить, что наличная и безналичная платежные системы в Узбекистане развиваются как взаимодополняющие системы, и в будущем доля цифровых платежей может продолжить расти. Для обеспечения устойчивости данного процесса важное значение имеют повышение цифровой грамотности населения и дальнейшее развитие платёжной инфраструктуры.