ИЗБЫТОЧНАЯ МАССА ТЕЛА, ОЖИРЕНИЕ И ДИСЛИПИДЕМИЯ КАК ФАКТОРЫ КАРДИОМЕТАБОЛИЧЕСКОГО РИСКА У ЛИЦ ПОЖИЛОГО ВОЗРАСТА

Mualliflar

  • Н.А Аскарова ##default.groups.name.author##
  • Н.Н. Файзиева ##default.groups.name.author##
  • С.Р. Маткаримов ##default.groups.name.author##

##semicolon##

Ключевые слова: пожилой возраст; избыточная масса тела; ожирение; дислипидемия; сердечно-сосудистый риск; профилактика.##common.commaListSeparator## Kalit so‘zlar: keksa yosh; ortiqcha tana vazni; semizlik; dislipidemiya; yurak-qon tomir xavfi; profilaktika.##common.commaListSeparator## Keywords: older adults; overweight; obesity; dyslipidemia; cardiovascular risk; prevention.

Annotatsiya

Актуальность. Избыточная масса тела, ожирение и нарушения липидного обмена являются одними из наиболее распространенных модифицируемых факторов сердечно-сосудистого риска. Их сочетание способствует формированию неблагоприятного кардиометаболического профиля и повышает вероятность развития сердечно-сосудистых заболеваний. У лиц пожилого возраста проблема приобретает особое значение вследствие возрастных изменений состава тела, снижения физической активности и высокой частоты сопутствующей патологии. Цель исследования. Изучить распространенность избыточной массы тела, различных степеней ожирения и дислипидемии у лиц пожилого возраста и оценить возможности персонализированного профилактического подхода к коррекции выявленных нарушений. Материалы и методы. В исследование включены 62 добровольца пожилого возраста, средний возраст которых составил 77,23 ± 15,91 года. Среди обследованных было 37 (59,7%) женщин и 25 (40,3%) мужчин. Всем участникам проведено комплексное клиническое обследование, включавшее сбор анамнеза, оценку антропометрических показателей, измерение артериального давления и лабораторное исследование показателей липидного обмена. Проводилась оценка индекса массы тела с последующим распределением обследованных по категориям массы тела и степени ожирения. Дополнительно анализировались основные модифицируемые факторы сердечно-сосудистого риска и индивидуальный сердечно-сосудистый риск. На основании результатов обследования для каждого участника формировались персонализированные рекомендации по коррекции питания, физической активности, массы тела и других факторов риска. Продолжительность наблюдения составила 1 месяц. Результаты. Избыточная масса тела выявлена у 24 (38,7%) обследованных, ожирение — у 23 (37,1%). Поскольку категории избыточной массы тела и ожирения являлись взаимоисключающими, в совокупности нарушения массы тела выявлены у 47 (75,8%) участников. В структуре ожирения преобладала I степень — 17 (73,9%) из 23 пациентов с ожирением, или 27,4% от общей численности обследованных. Ожирение II степени выявлено у 5 (21,7%) пациентов с ожирением, что составило 8,1% от общей выборки. Ожирение III степени зарегистрировано у 1 (4,3%) пациентки, или 1,6% от общего числа обследованных. Среди пациентов с ожирением было 8 мужчин и 15 женщин. Дислипидемия выявлена у 28 (45,2%) обследованных. Таким образом, нарушения липидного обмена встречались чаще, чем ожирение, и являлись одним из ведущих компонентов кардиометаболического риска. Через 1 месяц персонализированного профилактического сопровождения отмечалась положительная динамика показателей массы тела и липидного обмена, а также повышение приверженности пациентов к рекомендациям по изменению образа жизни. Выводы. Нарушения массы тела являются широко распространенными среди лиц пожилого возраста: избыточная масса тела и ожирение в совокупности выявлены у 75,8% обследованных. Среди пациентов с ожирением преобладала I степень, однако у 26,1% лиц с ожирением выявлены II–III степени. Дислипидемия зарегистрирована у 45,2% обследованных. Полученные результаты свидетельствуют о необходимости комплексной оценки антропометрических и метаболических показателей у лиц пожилого возраста и проведения персонализированной профилактики, направленной на коррекцию массы тела и нарушений липидного обмена.

Dolzarbligi. Ortiqcha tana vazni, semizlik va lipid almashinuvi buzilishlari yurak-qon tomir kasalliklari rivojlanishining o‘zgartirish mumkin bo‘lgan eng keng tarqalgan xavf omillari qatoriga kiradi. Ularning birgalikda uchrashi noqulay kardiometabolik holatni yuzaga keltiradi va yurak-qon tomir kasalliklari rivojlanish ehtimolini oshiradi. Ushbu masala keksa yoshdagi insonlar uchun alohida ahamiyatga ega; bunga tana tarkibidagi yoshga bog‘liq o‘zgarishlar, jismoniy faollikning pasayishi va hamroh kasalliklarning yuqori darajada tarqalganligi sabab bo‘ladi. Tadqiqot maqsadi. Keksalar orasida ortiqcha tana vazni, semirishning turli darajalari va dislipidemiya tarqalganligini o‘rganish hamda aniqlangan buzilishlarni bartaraf etishda individuallashtirilgan profilaktik yondashuv imkoniyatlarini baholash. Materiallar va usullar. Tadqiqotga o‘rtacha yoshi 77,23 ± 15,91 yilni tashkil etgan keksa yoshdagi 62 nafar ko‘ngilli jalb qilindi. Guruh tarkibi 37 nafar (59,7%) ayol va 25 nafar (40,3%) erkakdan iborat edi. Barcha ishtirokchilar kompleks klinik tekshiruvdan, jumladan, anamnez yig‘ish, antropometrik ko‘rsatkichlar va arterial qon bosimini o‘lchash hamda lipid almashinuvi ko‘rsatkichlarini laborator tahlili o‘tkazildi. Tana vazni indeksi baholandi, shundan so‘ng tekshiruvchilar tana vazni toifalari va semizlik darajalari bo‘yicha tasniflandi. Bundan tashqari, yurak-qon tomir kasalliklari xavfining o‘zgartirish mumkin bo‘lgan asosiy omillari va har bir shaxs uchun xavf darajasi tahlil qilindi. Tekshiruv natijalari asosida har bir ishtirokchi uchun ovqatlanish, jismoniy faollik, tana vazni va boshqa xavf omillari bo‘yicha individual tavsiyalar ishlab chiqildi. Kuzatuv davri bir oyni tashkil etdi. Natijalar. Tekshirilgan shaxslarning 24 nafarida (38,7%) tana vaznining ortiqchaligi, 23 nafarida (37,1%) esa semizlik aniqlandi. Tana vaznining ortiqchaligi va semizlik toifalari o‘zaro istisno qiluvchi (bir-birini takrorlamaydigan) bo‘lgani sababli, jami 47 nafar (75,8%) ishtirokchida tana vazni bilan bog‘liq o‘zgarishlar qayd etildi. Bunda I darajali semizlik ustunlik qilib, u semizlikka chalingan 23 nafar bemorning 17 tasini (73,9%) yoki umumiy tekshiruv guruhining 27,4 foizini tashkil etdi. Semirib ketish kuzatilgan bemorlar orasida II darajali semirish 5 nafarida (21,7%) aniqlandi, bu umumiy tanlilning 8,1 foizini tashkil etdi. III darajali semizlik 1 nafar (4,3%) bemorda qayd etilgan bo‘lib, bu tekshirilgan bemorlarning umumiy soniga nisbatan 1,6% ni tashkil etdi. Semizlik bilan og‘rigan bemorlar orasida 8 nafar erkak va 15 nafar ayol bo‘lgan. Dislipidemiya 28 nafar (45,2%) tekshirilgan bemorda aniqlandi. Shunday qilib, lipid almashinuvi buzilishlari semizlikka qaraganda ko‘proq uchrab, kardiometabolik xavfning asosiy tarkibiy qismlaridan biri hisoblangan. Bir oylik individuallashtirilgan profilaktik kuzatuvdan so‘ng tana vazni va lipid almashinuvi ko‘rsatkichlarida ijobiy dinamika, shuningdek, bemorlarning turmush tarzini o‘zgartirish bo‘yicha tavsiyalarga rioya qilish darajasining oshishi kuzatildi. Xulosalar. Tana vazni buzilishlari keksa yoshdagi shaxslar orasida keng tarqalgan bo‘lib, tekshirilganlarning 75,8 foizida ortiqcha tana vazni va semizlik birgalikda aniqlandi. Semizlik bilan og‘rigan bemorlar orasida I darajali semizlik ustunlik qilgan, biroq semizlikka chalinganlarning 26,1 foizida II–III darajali semizlik aniqlandi. Dislipidemiya tekshirilganlarning 45,2 foizida qayd etildi. Olingan natijalar keksa yoshdagi shaxslarning antropometrik va metabolik ko‘rsatkichlarini kompleks baholash, shuningdek, tana vazni hamda lipid almashinuvi buzilishlarini korreksiyalashga yo‘naltirilgan individuallashtirilgan profilaktik chora-tadbirlarni amalga oshirish zarurligini ko‘rsatadi.

            Background. Overweight, obesity, and lipid metabolism disorders are among the most common modifiable cardiovascular risk factors. Their combination contributes to the development of an unfavorable profile and increases the likelihood of developing cardiovascular diseases. This issue is of particular importance in the elderly due to age-related changes in body composition, reduced physical activity, and a high prevalence of comorbidities. Objective. To study the prevalence of overweight,  various degrees of obesity, and dyslipidemia in the elderly, and to evaluate the potential for a personalized preventive approach to correcting the identified abnormalities.  Materials and Methods. The study included 62 elderly volunteers with a mean age of 77.23 ± 15.91 years. The cohort comprised 37 (59.7%) women and 25 (40.3%) men. All participants underwent a comprehensive clinical examination, including medical history taking, evaluation of anthropometric parameters, blood pressure measurement, and laboratory analysis of lipid metabolism markers. Body mass index was assessed, followed by the classification of the examined subjects into body weight and obesity categories. Additionally, key modifiable cardiovascular risk factors and individual cardiovascular risk were analyzed. Based on the examination results, personalized recommendations regarding diet, physical activity, body weight, and other risk factors were developed for each participant. The follow-up period was one month. Results. Overweight was identified in 24 (38.7%) of the examined participants, and obesity in 23 (37.1%). As the categories of Overweight  and obesity were mutually exclusive, body weight abnormalities were found in a total of 47 (75.8%) participants. Grade I obesity predominated, accounting for 17 (73.9%) of the 23 patients with obesity, or 27.4% of the total study population. Grade II obesity was identified in 5 (21.7%) patients with obesity, representing 8.1% of the total sample. Grade III obesity was recorded in 1 (4.3%) female patient, or 1.6% of the total number of individuals examined. The group of patients with obesity comprised 8 men and 15 women. Dyslipidemia was detected in 28 (45.2%) of the examined subjects. Thus, lipid metabolism disorders were more common than obesity and constituted one of the key components of cardiometabolic risk. After 1 month of personalized preventive follow-up, positive changes were observed in body weight and lipid metabolism parameters, along with increased adherence to recommendations for lifestyle modification. Conclusions. Body weight abnormalities are widespread among the elderly: overweight and obesity were collectively identified in 75.8% of participants. Among patients with obesity, Grade I predominated; however, Grade II–III obesity was found in 26.1% of obese individuals. Dyslipidemia was observed in 45.2% of the examined individuals. The findings indicate the need for a comprehensive assessment of anthropometric and metabolic parameters in the elderly, as well as for personalized preventive measures aimed at managing body weight and correcting lipid metabolism disorders.

##submissions.published##

2026-08-29