DAVLAT XIZMATLARINI KO'RSATISHDA NEYROTARMOQLAR ORQALI SHAXSNI BIOMETRIK IDENTIFIKASIYA QILISH: HUQUQIY VA AXLOQIY MASALALAR

Mualliflar

  • Abdug‘aniyeva Salmira Abdurazzoq qizi ##default.groups.name.author##

##semicolon##

Kalit so'zlar: biometrik identifikatsiya, neyrotarmoqlar, sun'iy intellekt, davlat xizmatlari, shaxsiy ma'lumotlar, yuzni tanish tizimlari, huquqiy tartibga solish, axloqiy masalalar, raqamli hukumat.##common.commaListSeparator## Keywords: biometric identification, neural networks, artificial intelligence, public services, personal data, facial recognition systems, legal regulation, ethical issues, digital government.

Annotatsiya

Annotatsiya: Ushbu maqolada davlat xizmatlarini ko'rsatish jarayonida neyrotarmoq texnologiyalari asosida shaxsni biometrik identifikatsiya qilish tizimlarining huquqiy va axloqiy jihatlari tahlil qilinadi. Raqamli davlat xizmatlarining jadal rivojlanishi fuqarolarni tezkor va ishonchli tanib olish zaruratini kuchaytirmoqda, bu esa yuz, barmoq izi, ovoz va irisga asoslangan biometrik texnologiyalarning keng joriy etilishiga sabab bo'lmoqda. Chuqur o'rganish (deep learning) va konvolyutsion neyron tarmoqlar (CNN) asosidagi zamonaviy algoritmlar identifikatsiya aniqligini sezilarli darajada oshirgan bo'lsa-da, ularning qo'llanilishi shaxsiy hayotning daxlsizligi, ma'lumotlar xavfsizligi, algoritmik xolislik va nazorat (surveillance) kabi jiddiy huquqiy hamda axloqiy muammolarni yuzaga keltirmoqda. Maqolada Yevropa Ittifoqining GDPR va Sun'iy intellekt to'g'risidagi qonuni (AI Act), shuningdek O'zbekiston Respublikasining shaxsiy ma'lumotlar va elektron hukumat sohasidagi qonunchiligi tahlil etiladi. Xulosa qismida biometrik tizimlarni javobgarlik bilan joriy etish bo'yicha huquqiy va institutsional tavsiyalar berilgan.

Abstract: This article analyzes the legal and ethical dimensions of neural network-based biometric identification systems used in the delivery of public services. The rapid expansion of digital government services has intensified the need for fast and reliable citizen identification, driving the widespread adoption of biometric technologies based on facial, fingerprint, voice, and iris recognition. While modern deep learning algorithms, particularly convolutional neural networks (CNNs), have substantially improved identification accuracy, their deployment raises serious legal and ethical concerns related to privacy, data security, algorithmic bias, and surveillance. The article examines the European Union's GDPR and AI Act, as well as Uzbekistan's legislation on personal data and e-government. The conclusion offers legal and institutional recommendations for the responsible deployment of biometric systems.

##submissions.published##

2026-08-13