RAQAMLI PLATFORMALAR VA AVTONOM IQTISODIY AGENTLAR: KELAJAK BOZORLARIDA NARX SHAKLLANISHI VA RAQOBAT MEXANIZMLARINING OʻZGARISHI
Keywords:
Kalit so‘zlar: raqamli iqtisodiyot, raqamli platforma, avtonom iqtisodiy agent, sun’iy intellekt, algoritmik narxlash, raqobat, narx shakllanishi, platforma iqtisodiyoti, tarmoq effekti, algoritmik raqobat, raqamli bozor.Abstract
ANNOTATSIYA
Mazkur maqolada raqamli platformalar va avtonom iqtisodiy agentlarning
zamonaviy hamda kelajak bozorlaridagi narx shakllanishi va raqobat mexanizmlariga
ta’siri tahlil qilinadi. Raqamlashtirish jarayonlari natijasida an’anaviy bozorlarda
xaridor va sotuvchi o‘rtasidagi munosabatlar tubdan o‘zgarib, platforma iqtisodiyoti,
algoritmik narxlash, sun’iy intellekt asosidagi qaror qabul qilish va avtonom iqtisodiy
agentlar kabi yangi iqtisodiy hodisalar shakllanmoqda. Raqamli platformalar katta
hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, talabni prognoz qilish va narxlarni real vaqt
rejimida moslashtirish imkonini bermoqda. Shu bilan birga, avtonom iqtisodiy
agentlarning keng qo‘llanilishi raqobatning tabiati, bozor shaffofligi, narx
diskriminatsiyasi va monopoliyaga qarshi tartibga solish masalalarini yanada dolzarb
qilmoqda.
Maqolada algoritmik narxlashning ijobiy va salbiy jihatlari, platforma bozorlarida
tarmoq effektlarining roli, sun’iy intellektning raqobat muhitiga ta’siri hamda
kelajakda iqtisodiy agentlarning mustaqil ravishda savdo va narx belgilash
jarayonlarida ishtirok etishi bilan bog‘liq muammolar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek,
raqamli iqtisodiyot sharoitida samarali raqobat muhitini shakllantirish uchun zarur
bo‘lgan iqtisodiy va institutsional mexanizmlar yuzasidan takliflar ishlab chiqiladi.
References
FOYDALANILGAN ADABIYOTLAR
1. Varian, H. R. (2010). Computer Mediated Transactions. American Economic
Review, 100(2), 1–10.
2. Rochet, J.-C., & Tirole, J. (2003). Platform Competition in Two-Sided Markets.
Journal of the European Economic Association, 1(4), 990–1029.
3. Parker, G. G., Van Alstyne, M. W., & Choudary, S. P. (2016). Platform Revolution:
How Networked Markets Are Transforming the Economy and How to Make Them
Work for You. W. W. Norton & Company.
4. Wooldridge, M. (2009). An Introduction to MultiAgent Systems. Wiley.
5. Calvano, E., Calzolari, G., Denicolò, V., & Pastorello, S. (2020). Artificial
Intelligence, Algorithmic Pricing, and Collusion. American Economic Review,
110(10), 3267–3297.
6. Shapiro, C., & Varian, H. R. (1999). Information Rules: A Strategic Guide to the
Network Economy. Harvard Business School Press.
7. Acemoglu, D., & Restrepo, P. (2018). Artificial Intelligence, Automation and Work.
In The Economics of Artificial Intelligence: An Agenda. University of Chicago Press.
8. OECD. Digital Economy Outlook. Organisation for Economic Co-operation and
Development.
9. World Bank. World Development Report: Data for Better Lives. World Bank.
10. European Commission. Materials on digital markets, competition policy and
regulation of digital platforms.
