Журнал «Образовательные инновации и интеграция» призван широко освещать деятельность профессоров, занимающихся педагогической деятельностью, и мобилизовать общественность на поддержку и развитие отрасли, отражая их вклад в развитие образования и их научные достижения в масштабах республики и за ее пределами.
ЎЗБЕКИСТОН ЁШЛАРИ ЎРТАСИДА СТАРТАП ЛОЙИҲАЛАРИГА БЎЛГАН ҚИЗИҚИШ ВА УНИ РИВОЖЛАНТИРИШ ОМИЛЛАРИ
Ўзбекистонда амалга оширилаётган ислоҳотлар жараёнида ёшларга қаратилган давлат сиёсати алоҳида аҳамият касб этмоқда. Мамлакатимиз Президенти томонидан ёшларнинг ижтимоий-иқтисодий ҳаётдаги фаоллигини ошириш, уларнинг бизнес ва ишбилармонлик соҳасида ўз ташаббусларини рўёбга чиқаришлари учун кенг имкониятлар яратилмоқда. Шу мақсадда турли грантлар, имтиёзли кредитлар, таълим дастурлари ва инкубация марказлари фаолияти йўлга қўйилган. Ёшлар томонидан ташкил этилаётган кичик бизнес ва стартаплар инновацияларни жорий қилиш, янги иш ўринларини яратиш, экспорт салоҳиятини оширишда муҳим ўрин тутади. Бугунги кунда Ўзбекистон аҳолисининг қарийб 60 фоизини 30 ёшгача бўлган ёшлар ташкил этади. Рақамли иқтисодиёт ва инновациялар даврида ёшлар бандлигини таъминлаш ҳамда уларнинг тадбиркорлик салоҳиятини рўёбга чиқариш давлат сиёсатининг устувор йўналишларидан биридир. Мазкур тадқиқот иши ўзбек ёшларининг стартап экотизимига бўлган қизиқиши, мавжуд имкониятлар ва дуч келинаётган тўсиқларни таҳлил қилишга қаратилган.
MILLATNING O‘CHMAS YOG‘DUSI (HAZRAT USMONXON ALIMOV HAYOTIGA BAG‘ISHLANGAN)
Anotatsiya: Ushbu maqolada dinimiz, milliy ma’naviyatimiz ravnaqi yo‘lida beminnat xizmat qilgan taniqli ulamo, jamoat peshqadami, ma’rifatparvar marhum muftiy Usmonxon Alimov hazratlarining ibratli hayot yo‘li, ilmiy-ijodiy va ijtimoiy faoliyati, insoniy fazilatlari hamda uning hamkasablari, xalq orasidagi samimiy xotiralari o‘rin olgan.
ҚАЙТАЛАНУВЧИ ОДДИЙ ГЕРПЕС ИНФЕКЦИЯСИНИ КОМПЛЕКС ЛАБОРАТОР-МОЛЕКУЛЯР ТЕКШИРИШ ЁНДАШУВИНИНГ АСОСЛАНИШИ
Долзарблиги. Қайталанувчи оддий герпес инфекциясида (ҚОГИ) кечишнинг оғирлиги вирусологик фаоллик, иммунологик реактивлик ва наслий мойиллик омилларининг ўзаро таъсирида шаклланади. Ушбу уч қатламни алоҳида-алоҳида ўрганиш тўлиқ манзара бермайди, чунки улар ўртасидаги боғлиқлик аниқланмай қолади. Мақсад. ҚОГИ да вирусологик, иммунологик ва молекуляр-генетик кўрсаткичларни бир вақтда баҳолашга мўлжалланган комплекс лаборатор текшириш ёндашувини асослаш.
IJTIMOIY TARMOQLARNING YOSHLAR PSIXOLOGIYASIGA TA'SIRI VA SUN'IY INTELLEKTDAN FOYDALANISH
Mazkur maqola bugungi raqamli jamiyatning ajralmas qismiga aylangan ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar psixologiyasiga ta’sirini o‘rganishga bag‘ishlangan bo‘lib, zamonaviy texnologiyalarning inson ongi, ruhiyati va hissiy holatiga ta’sir ko‘rsatish mexanizmlarini ilmiy jihatdan tahlil qiladi. Tadqiqot davomida ijtimoiy tarmoqlardan muntazam va me’yoridan ortiq foydalanish natijasida yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan psixologik holatlar, jumladan, o‘ziga bo‘lgan ishonchning pasayishi, o‘zini boshqalar bilan taqqoslash, diqqat-e’tiborning susayishi, yolg‘izlik hissining kuchayishi hamda virtual muhitga qaramlik kabi muammolar keng yoritiladi. Shu bilan birga, ijtimoiy tarmoqlarning yoshlar hayotidagi ijobiy imkoniyatlari, xususan, shaxsiy fikrni erkin ifodalash, kerakli ma’lumotlarni izlash, ta’lim olish, muloqot qilish va ijodiy salohiyatni rivojlantirishdagi o‘rni ham tahlil qilinadi. Maqolada, shuningdek, sun’iy intellekt texnologiyalaridan foydalanishning yoshlarning ta’limiy, ijodiy va psixologik rivojlanishiga ta’siri ham ko‘rib chiqiladi. Muallif yoshlarning raqamli makondagi ruhiy barqarorligini ta’minlash uchun raqamli gigiyena qoidalariga rioya qilish, internetdan foydalanish vaqtini oqilona belgilash, jonli muloqotni rivojlantirish va texnologiyalardan mas’uliyatli foydalanish zarurligini asoslaydi. Tadqiqot psixologiya, pedagogika va sotsiologiya sohalaridagi ilmiy qarashlarga tayangan holda, ijtimoiy tarmoqlar va sun’iy intellektdan oqilona foydalanish yosh avlodning ruhiy farovonligi va psixologik barqarorligini ta’minlashdagi muhim omil ekanligini ko‘rsatadi. Olingan xulosalar raqamli muhitda yoshlarning psixologik salomatligini muhofaza qilish va texnologiyalardan samarali foydalanish masalalarini o‘rganishda ilmiy-amaliy ahamiyatga ega.
PM2.5 VA SIGARETA TUTUNINING KOMBINATSIYALASHGAN TA’SIRIDA BOSH MIYA MORFOLOGIK O‘ZGARISHLARINI BIOKORREKSIYA QILISH SAMARADORLIGI
Annotatsiya Atmosfera havosining mayda dispers zarrachalar, xususan PM2.5 bilan ifloslanishi va sigareta tutunining surunkali inhalyatsion ta’siri zamonaviy ekologik tibbiyot va toksikologiyaning dolzarb muammolaridan biridir. Ushbu omillarning uzoq muddat davomida birgalikda ta’sir etishi nafas olish tizimi bilan bir qatorda markaziy asab tizimida ham strukturaviy va funksional o‘zgarishlarni yuzaga keltirishi mumkin. PM2.5 va sigareta tutuni tarkibidagi oksidlovchi birikmalar, og‘ir metallar, polisiklik aromatik uglevodorodlar, nikotin, karbon monoksid va boshqa toksik komponentlar neyroinflammasiya, oksidlovchi stress, mitoxondrial disfunksiya, mikrosirkulyatsiya buzilishi hamda gematoensefalik to‘siq o‘tkazuvchanligining ortishiga sabab bo‘lishi mumkin. Ushbu maqolada PM2.5 va sigareta tutunining kombinatsiyalashgan ta’siri natijasida bosh miya, ayniqsa bosh miya po‘stlog‘ida shakllanishi mumkin bo‘lgan morfologik o‘zgarishlar hamda ularni biologik faol moddalar yordamida korreksiya qilishning nazariy va eksperimental asoslari tahlil qilinadi. Biokorreksiya yo‘nalishida antioksidant, membranoprotektiv, neyroprotektiv va yallig‘lanishga qarshi xususiyatlarga ega tabiiy biofaol birikmalarning potensial ahamiyati ko‘rib chiqiladi. Bosh miya to‘qimasida neyronlar degeneratsiyasi, perivaskulyar shish, glial hujayralarning faollashuvi, neyronlar zichligining kamayishi va mikrosirkulyator buzilishlar asosiy morfologik belgilar sifatida baholanadi. Biokorreksiya samaradorligini aniqlashda gistologik, morfometrik, immunogistokimyoviy va biokimyoviy ko‘rsatkichlarni kompleks baholash maqsadga muvofiq. Mazkur yondashuv ekologik va maishiy inhalyatsion toksik ta’sirlarning neyromorfologik oqibatlarini kamaytirishning istiqbolli yo‘nalishlaridan biri bo‘lishi mumkin.
ГЕНЕРАТИВНЫЙ ИСКУССТВЕННЫЙ ИНТЕЛЛЕКТ В ПРЕПОДАВАНИИ ИНЖЕНЕРНОЙ ГРАФИКИ: НОВЫЕ ВОЗМОЖНОСТИ ОБУЧЕНИЯ
АННОТАЦИЯ В статье исследуются возможности применения технологий генеративного искусственного интеллекта в преподавании инженерной графики в условиях цифровой трансформации образования. Рассматривается потенциал современных интеллектуальных систем, таких как ChatGPT, Gemini, Claude и Microsoft Copilot, при объяснении теоретического материала, разработке учебно- методических материалов, создании графических заданий, подготовке тестовых заданий, организации самостоятельной работы студентов и предоставлении персонализированных рекомендаций. Проанализированы преимущества использования генеративного искусственного интеллекта для повышения качества обучения, развития пространственного мышления, индивидуализации образовательного процесса и оптимизации профессиональной деятельности преподавателя. Также рассмотрены существующие ограничения, связанные с достоверностью генерируемой информации, зависимостью от цифровой инфраструктуры и соблюдением принципов академической добросовестности.
FINTEX VA RAQAMLI VALYUTALAR EVOLUTSIYASI: OʻZBEKISTONDA ELEKTRON TOʻLOV TIZIMLARINING XAVFSIZLIGI VA LIKVIDLIK MUAMMOLARI
ANOTATSIYA Ushbu maqolada global va milliy moliyaviy texnologiyalar (Fintex) ekotizimining rivojlanishi, raqamli valyutalar evolutsiyasi hamda ularning to'lov tizimlari barqarorligiga ta'siri tahlil qilinadi. O'zbekiston iqtisodiyotining raqamli transformatsiyasi sharoitida elektron to'lov tizimlarida yuzaga kelayotgan kiberxavfsizlik xatarlari, firgarlik (fraud) mexanizmlari va to'lov zanjiridagi uzilishlar sababli yuzaga keladigan likvidlik inqirozlari iqtisodiy jihatdan asoslab berilgan. Tadqiqot yakunida fintex shlyuzlarida kiber-bardoshlilikni oshirish va tizimli likvidlik muammolarini bartaraf etish bo'yicha strategik tavsiyalar ilgari surilgan.
ЗАМОНАВИЙ ТАҲДИДЛАР ЖАРАЁНИДА ЯНГИ ЎЗБЕКИСТОН АРМИЯСИНИ РИВОЖЛАНТИРИШНИНГ УСТУВОР ЙЎНАЛИШЛАРИ
Анатация: Мазкур мақолада замонавий геосиёсий вазият ва ҳарбий- стратегик таҳдидлар шароитида Янги Ўзбекистон Қуролли Кучларини ривожлантиришнинг устувор йўналишлари илмий-таҳлилий жиҳатдан ёритилган. Мамлакатимизда амалга оширилаётган ҳарбий ислоҳотлар, замонавий қурол-яроғ ва ҳарбий техника билан таъминлаш масалалари, кадрлар тайёрлаш тизимини такомиллаштириш, шунингдек халқаро ҳарбий-техникавий ҳамкорликнинг аҳамияти таҳлил қилинган.
YANGI O‘ZBEKISTON SHAROITIDA HARBIY TA’LIM TIZIMINI ISLOH QILISHNING O‘ZIGA XOS XUSUSIYATLARI
Annotatsiya: mazkur maqolada harbiy ta’lim tizimini isloh qilishning o‘ziga xos xususiyatlari, asosiy yo‘nalishlari va zamonaviy talablarga mos takomillashtirish masalalari, harbiy kadrlarni tayyorlash sifatini oshirish, ta’lim jarayoniga zamonaviy pedagogik va axborot texnologiyalarini joriy etish, kursantlarning kasbiy kompetensiyalari, jangovar tayyorgarligi hamda ta’lim tizimidagi islohotlarning asosiy maqsadi zamonaviy xavfsizlik talablariga javob beradigan, yuqori malakali, mustaqil fikrlaydigan va Vatanga sadoqatli harbiy mutaxassislarni tayyorlash haqida so‘z yuritiladi.
YANGI O‘ZBEKISTON SHAROITIDA HARBIY SOHADA AMALGA OSHIRILAYOTGAN ISLOHATLARNING USTUVOR YO‘NALISHLARI
Annotatsiya: Mazkur maqolada Yangi O‘zbekiston sharoitida harbiy sohada amalga oshirilayotgan islohotlarning ustuvor yo‘nalishlari tahlil qilinadi. Unda mamlakat mudofaa salohiyatini mustahkamlash, Qurolli Kuchlarni modernizatsiya qilish, harbiy xizmatchilarning jangovar va kasbiy tayyorgarligini oshirish, zamonaviy axborot-kommunikatsiya texnologiyalarini harbiy sohaga joriy etish hamda harbiy ta’lim tizimini takomillashtirish masalalariga e’tibor qaratiladi.
KUMUSH IQTISODIYOT: O‘ZBEKISTONDA AHOLI KEKSAYISHINING IQTISODIY IMKONIYATLARINI BAHOLASH
Annotatsiya: Ushbu maqolada global demografik tendensiyalar fonida O‘zbekistonda aholi keksayishining makroiqtisodiy barqarorlikka ta’siri tadqiq etiladi. "Kumush iqtisodiyot" (Silver Economy) tushunchasi ijtimoiy yuklama sifatida emas, balki yangi iste’mol bozori va inson kapitalining qo‘shimcha manbai sifatida tahlil qilingan. Tadqiqotda keksalar qatlamining xarid qobiliyati, ularning mehnat bozoridagi ishtiroki va raqamli iqtisodiyotga integratsiyalashuvi masalalari o‘rganilgan. Natijada, O‘zbekiston iqtisodiyoti uchun "kumush dividend"ni shakllantirish bo‘yicha strategik yo‘nalishlar taklif etilgan.
WATER ECONOMICS IN 2026: HOW WATER BECAME A STRATEGIC ASSET IN THE ERA OF ESG AND SUSTAINABILITY
ABSTRACT Climate change has transformed water scarcity into a critical economic issue affecting global markets and production systems. This study examines how water resources have become a strategic asset in 2026, with a focus on the impact of water shortages on agricultural and industrial prices. Using qualitative analysis of secondary data, the research explores the transition of companies from water-neutral to water- positive practices within ESG frameworks. The findings show that water scarcity increases production costs, disrupts supply chains, and contributes to price volatility. At the same time, companies adopting water-positive strategies demonstrate greater resilience and sustainability. The study highlights the growing importance of water management in achieving long-term economic stability.
DAVLAT XARIDLARI EKOTIZIMIDA RAQAMLI TRANSFORMATSIYA: KORRUPSION XAVFLARNI FILTRLASHDA SUN'IY INTELLEKT VA NEYRON TARMOQLARI QOʻLLANILISHI
Annotatsiya Ushbu maqolada davlat xaridlari tizimida korrupsiyaga qarshi kurashishda raqamli transformatsiya jarayonlari, xususan, Sun’iy Intellekt (SI) va neyron tarmoqlarining o‘rni tahlil qilinadi. Tizimdagi "inson omili"ni minimallashtirish, affillanganlik aloqalarini va narxlar manipulyatsiyasini avtomatik aniqlash mexanizmlari yoritilgan. Tadqiqot natijasida intellektual filtrlarni joriy etish orqali xaridlar shaffofligini oshirish va byudjet mablag‘larini tejash yuzasidan amaliy va uslubiy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
RAQAMLI PLATFORMALAR VA AVTONOM IQTISODIY AGENTLAR: KELAJAK BOZORLARIDA NARX SHAKLLANISHI VA RAQOBAT MEXANIZMLARINING OʻZGARISHI
ANNOTATSIYA Mazkur maqolada raqamli platformalar va avtonom iqtisodiy agentlarning zamonaviy hamda kelajak bozorlaridagi narx shakllanishi va raqobat mexanizmlariga ta’siri tahlil qilinadi. Raqamlashtirish jarayonlari natijasida an’anaviy bozorlarda xaridor va sotuvchi o‘rtasidagi munosabatlar tubdan o‘zgarib, platforma iqtisodiyoti, algoritmik narxlash, sun’iy intellekt asosidagi qaror qabul qilish va avtonom iqtisodiy agentlar kabi yangi iqtisodiy hodisalar shakllanmoqda. Raqamli platformalar katta hajmdagi ma’lumotlarni qayta ishlash, talabni prognoz qilish va narxlarni real vaqt rejimida moslashtirish imkonini bermoqda. Shu bilan birga, avtonom iqtisodiy agentlarning keng qo‘llanilishi raqobatning tabiati, bozor shaffofligi, narx diskriminatsiyasi va monopoliyaga qarshi tartibga solish masalalarini yanada dolzarb qilmoqda. Maqolada algoritmik narxlashning ijobiy va salbiy jihatlari, platforma bozorlarida tarmoq effektlarining roli, sun’iy intellektning raqobat muhitiga ta’siri hamda kelajakda iqtisodiy agentlarning mustaqil ravishda savdo va narx belgilash jarayonlarida ishtirok etishi bilan bog‘liq muammolar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, raqamli iqtisodiyot sharoitida samarali raqobat muhitini shakllantirish uchun zarur bo‘lgan iqtisodiy va institutsional mexanizmlar yuzasidan takliflar ishlab chiqiladi.
ROBOTOTEXNIKA VA AVTOMATLASHTIRISH ISTIQBOLLARI: OʻZBEKISTON SANOATIDA TEXNOLOGIK ISHLAB CHIQARISH QUVVATLARINI IQTISODIY ASOSLASH
Anotatsiya Ushbu maqolada Oʻzbekiston sanoat sektorida robototexnika va ishlab chiqarish jarayonlarini avtomatlashtirishning iqtisodiy samaradorligi va istiqbollari tadqiq etiladi. Sanoat korxonalarida avtomatlashtirilgan texnologik quvvatlarni joriy etishning kapital xarajatlari (CAPEX) va operatsion tejash (OPEX) koeffitsiyentlari oʻrtasidagi mutanosiblik iqtisodiy modellar vositasida tahlil qilingan. Shuningdek, Kaizen va Just-in-Time (JIT) mexanizmlarini robototexnik majmualarga integratsiya qilish orqali ishlab chiqarish unumdorligini oshirish va tranzaksion xarajatlarni minimallashtirish yoʻllari iqtisodiy jihatdan asoslab berilgan.
МЕТОДИКА ИЗУЧЕНИЯ ФИЗИОЛОГИИ ГИПОТАЛАМО- ГИПОФИЗАРНОЙ СИСТЕМЫ
Аннотация: В данной статье рассматриваются современныеметодические подходы к изучению физиологии гипоталамо- гипофизарнойсистемы – ключевого регуляторного звена нейроэндокринной системыорганизма. Освещены классические и инновационные методы исследованияструктуры и функций гипоталамуса и гипофиза, включая морфологические,биохимические, электрофизиологические и молекулярно- генетическиеподходы. Особое внимание уделено применению неинвазивных технологий иэкспериментальных моделей для анализа регуляторных механизмов,обеспечивающих поддержание гомеостаза и адаптацию организма кизменяющимся условиям среды. Рассмотрены перспективные направленияизучения гипоталамо-гипофизарной системы в условиях развития нейронаук ибиотехнологий.
CONTEMPORARY MINIMALLY INVASIVE ESOPHAGECTOMY: COMPARATIVE ANALYSIS OF SURGICAL APPROACHES, TECHNIQUES AND CLINICAL OUTCOMES
INTRODUCTION Esophageal cancer remains one of the leading causes of cancer-related mortality worldwide despite continuous advances in diagnosis and multimodal treatment. Surgical resection continues to represent the cornerstone of curative treatment for patients with localized and locally advanced disease. However, conventional open esophagectomy is associated with considerable perioperative morbidity due to the complexity of the procedure and the need for extensive surgical exposure. The introduction of minimally invasive esophagectomy (MIE) has transformed the surgical management of esophageal cancer. By combining laparoscopic, thoracoscopic, and, more recently, robot-assisted techniques, MIE aims to minimize surgical trauma while preserving oncological radicality. Several operative strategies have evolved, including transhiatal esophagectomy, Ivor Lewis esophagectomy, McKeown esophagectomy, hybrid minimally invasive procedures, and robot-assisted minimally invasive esophagectomy (RAMIE). These techniques differ in the combination of cervical, thoracic, and abdominal surgical access, the site of anastomosis, the extent of lymphadenectomy, and perioperative outcomes. Over the past decade, numerous randomized controlled trials, systematic reviews, and meta-analyses have compared these surgical techniques. Although minimally invasive approaches consistently demonstrate lower perioperative morbidity than conventional open surgery, controversy remains regarding the optimal operative strategy for different clinical scenarios. The selection of an appropriate technique depends on tumor location, oncological requirements, patient characteristics, and the experience of the surgical team.
ФАСТФУД КАК ФАКТОР МОДИФИКАЦИИ КИШЕЧНОГО МИКРОБИОМА: МОЛЕКУЛЯРНЫЕ МЕХАНИЗМЫ И КЛИНИЧЕСКИЕ ПОСЛЕДСТВИЯ
Аннотация. Цель состояла в том, чтобы установить связь между регулярным потреблением фастфуда и сдвигами в кишечной микробиоте человека. Проблема исследования связана с тем, что рафинированные жиры и рацион с дефицитом клетчатки способны быстро менять состав микробного сообщества, однако величина этих изменений не всегда оценивается сопоставимыми лабораторными подходами. Было выполнено сравнительное поперечное исследование на выборке N=60, где 30 участников составили группу частого потребления фастфуда и 30 — контрольную группу. Возраст обследованных составил M=21,53; SD=2,29; диапазон 18–26 лет, индекс массы тела — M=25,83; SD=2; диапазон 22,6–29,4 кг/м². В образцах кала применяли 16S rRNA-секвенирование, PCR-верификацию и непараметрические критерии. По результатам анализа индекс Шеннона различался между группами на 0,42 балла при p=0,018; в группе фастфуда доля Lactobacillus снизилась на 2,1 %, а доля Bifidobacterium — на 1,8 %, при p=0,031 для Lactobacillus. Жалобы на вздутие отмечены у 22 человек (36,7 %), снижение потребления клетчатки — у 34 (56,7 %), микробиологический дисбиоз — у 18 (30 %). Частота дисбиоза составила 60 % в группе фастфуда и 20 % в контроле. Средние показатели отдельных таксонов были следующими: Lactobacillus M=7,91; SD=0,92; 6,4–9,4, Bifidobacterium M=10,06; SD=0,85; 8,7–11,5, индекс Шеннона M=3,18; SD=0,22; 2,8–3,5. Научный вклад работы состоит в количественном сопоставлении пищевого поведения, частоты дисбиоза и снижения альфа-разнообразия в единой схеме оценки. Полученные данные позволяют рассматривать ограничение фастфуда как практическое направление для профилактики микробиотных нарушений и для последующих продольных исследований обратимости эффекта.
FAST FOOD CONSUMPTION AS A DRIVER OF GUT MICROBIOME REMODELING: MOLECULAR MECHANISMS, MICROBIAL DYSBIOSIS, AND CLINICAL IMPLICATIONS
Abstract. Frequent exposure to fast food rapidly alters intestinal community structure and metabolic output, making coordinated molecular assessment necessary. The aim was to determine how fast food intake relates to microbiota remodeling, short- chain fatty acids, and clinical interpretation. A prospective cohort design was implemented in N=192 participants using LC-MS, ecological diversity indices, NGS bioinformatics, and qPCR. Acetate fell from 18.4±2.1 to 11.2±1.8 μmol/L, and butyrate declined from 9.7±1.3 to 5.1±1.0 μmol/L; Shannon H' decreased from 3.21±0.18 to 2.64±0.16, while Margalef d shifted from 4.12±0.27 to 3.05±0.22. Prevotella increased from 12.6±1.4 to 21.9±2.0 %, whereas Bacteroides dropped from 34.8±2.6 to 26.1±2.3 %; beta-diversity distance rose from 0.31±0.04 to 0.47±0.05, and qPCR log2FC moved from 0.58±0.09 to -0.41±0.07, p=0.003. These concordant shifts support an integrated biomarker framework for detecting diet-linked intestinal dysbiosis early.
TIBBIYOTDA ZAMONAVIY DIAGNOSTIKA USULLARI VA INNOVATSION TEXNOLOGIYALARDAN FOYDALANISH
Annotatsiya: Mazkur maqolada zamonaviy tibbiyotda diagnostika jarayonining takomillashuvi va innovatsion texnologiyalardan foydalanishning ahamiyati yoritilgan. Bugungi kunda kasalliklarni erta, aniq va ishonchli aniqlash tibbiy yordam samaradorligini oshirishning muhim shartlaridan biridir. Kompyuter tomografiyasi, magnit-rezonans tomografiyasi, ultratovush diagnostikasi, endoskopiya, molekulyar- genetik tekshiruvlar, laboratoriya diagnostikasi hamda sun’iy intellektga asoslangan texnologiyalar tibbiyot amaliyotida keng imkoniyatlar yaratmoqda. Maqolada ushbu usullarning afzalliklari, kasalliklarni erta aniqlashdagi o‘rni, diagnostika sifatini oshirish imkoniyatlari va ulardan foydalanishda tibbiyot xodimlarining kasbiy mas’uliyati haqida fikr yuritilgan. Shuningdek, raqamli tibbiyot va telemeditsinaning diagnostika jarayoniga ta’siri ham ko‘rib chiqilgan.
СОВЕРШЕНСТВОВАНИЕ ЭКОНОМИЧЕСКИХ МЕХАНИЗМОВ РАЗВИТИЯ ТУРИСТИЧЕСКИХ КЛАСТЕРОВ В НОВОМ УЗБЕКИСТАНЕ.
Аннотация. В данной статье рассматриваются вопросы совершенствования экономических механизмов развития туристических кластеров в Новом Узбекистане. Подчеркиваются возможности эффективного использования туристического потенциала регионов, привлечения инвестиций, повышения конкурентоспособности туристических услуг и создания новых рабочих мест посредством формирования и развития туристических кластеров. Также анализируется экономическое значение развития государственно- частного партнерства в туристическом секторе, совершенствования механизмов инвестиционной и финансовой поддержки, укрепления сотрудничества между местными хозяйствующими субъектами и использования современных цифровых технологий. В результате исследования разработаны научно- практические предложения и рекомендации по совершенствованию экономических механизмов, направленных на обеспечение эффективного функционирования туристических кластеров в Узбекистане.
O‘RTA ASR SUV INSHOOTLARI VA ULARNING TURLARI
Mazkur maqolada qadimgi va o‘rta asrlar davri suv manbalari (daryo, ko‘l, suv ombori, yer osti suvlari)dan sug‘orish, gidrotexnika yoki shu kabi tarmoqlarga suv olish uchun qurilgan gidrotexnika inshootlariga doir ma’lumotlar o‘rin olgan. Markaziy Osiyo xonliklarida dalalarni sug‘orish, yaylovlarga suv chiqarish va aholi yashash joylarini suv bilan ta’minlash uchun ko‘plab inshootlar qurilgan. Qurilgan suv inshootlar turlari va ularning xususiyatlari to‘g‘risida ma’lumotlar o‘rin egallagan. Maqola ma’lumotlari mintaqa siyosiy va iqtisodiy tarixini yoritishga xizmat qiladi.
MILLIY KURASHNING XALQARO MAYDONDAGI O’RNI:HALOLLIK VA MARDLIK TAMOYILLARI ASOSIDA GLOBALLASHUV
Annotatsiya (Oʻzbek tilida) .Ushbu ilmiy maqolada oʻzbek milliy kurashining xalqaro sport maydonidagi oʻrni, uning globallashuv jarayonlaridagi evolyutsiyasi hamda ushbu sport turining negizida yotgan "Halollik" va "Mardlik" tamoyillarining insonparvarlik ahamiyati tahlil qilinadi. Tadqiqotda Xalqaro Kurash Assotsiatsiyasi (IKA) tashkil etilgandan soʻng kurashning xalqaro sport standartlariga moslashtirilishi, xalqaro terminologiyaga oʻzbekcha atamalarning ("Halol", "Yonbosh", "Chala", "Gʻirrom", "Toʻxta") kirib kelishi va ushbu sportning Osiyo oʻyinlari hamda boshqa nufuzli musobaqalar dasturidan joy olish omillari oʻrganiladi. Maqolada aksiologik va sotsiokulturologik yondashuvlar orqali kurashning nafaqat jismoniy bellashuv, balki umuminsoniy maʼnaviy qadriyatlarni targʻib qiluvchi madaniyatlararo muloqot vositasi ekanligi isbotlanadi.
O’ZBEK MILLIY KURASHINING SHAKLLANISH TARIXI VA UNING YOSHLAR JISMONIY TARBIYASIDAGI O’RNI
ANNOTATSIYA / ABSTRACT / АННОТАЦИЯ Mazkur ilmiy maqolada oʻzbek milliy kurashining shakllanish tarixi, uning evolyutsion taraqqiyot bosqichlari hamda zamonaviy sharoitda yosh avlodning jismoniy tarbiyasi va psixofizik rivojlanishidagi oʻrni kompleks ravishda tahlil qilinadi. Tadqiqotda arxeologik artefaktlar, antik davr yozma manbalari va oʻrta asr Sharq mutafakkirlarining asarlaridan foydalanilgan holda, kurashning sivilizatsion va harbiy-amaliy kelib chiqishi asoslab berilgan. Shuningdek, kurash mashgʻulotlarining oʻquvchi-yoshlar va talabalar organizmidagi tayanch-harakat apparati, yurak-qon tomir hamda vestibular tizim koʻrsatkichlariga taʼsiri biomexanik va fiziologik jihatdan oʻrganilgan. Tadqiqot natijalari kurash usullari va mashqlari harakat koordinatsiyasi, nisbiy kuch va chidamlilikni rivojlantirishda hamda milliy-maʼnaviy fazilatlarni shakllantirishda yuqori pedagogik samaradorlikka ega ekanligini isbotlaydi.