QODIRIY IJODIDA TANQIDIY REALIZATSIYANING FALSAFIY ASOSLARI
Keywords:
Tanqidiy realizm, Abdulla Qodiriy, jamiyat diagnostikasi, kauzallik (sabab va oqibat), ma’naviy inqiroz, inkor orqali tasdiqlash, gumanizm, ijtimoiy determinizm, shaxs va davlat ziddiyati, tarixiy dialektika, jaholat, milliy uyg‘onish.Abstract
Ushbu matnda Abdulla Qodiriy ijodida tanqidiy realizm falsafasining o‘ziga xos xususiyatlari badiiy-falsafiy jihatdan tahlil qilingan. Muallif Qodiriyning “O‘tkan kunlar” va “Mehrobdan chayon” romanlari misolida adibni jamiyatning “kasallik tarixi”ni o‘rganuvchi mohir diagnost sifatida talqin etadi. Matnda millatning ma’naviy tanazzuli va siyosiy inqirozi ildizlari kauzallik (sabab va oqibat), antropotsentrizm, ijtimoiy determinizm hamda shaxs va davlat ziddiyati falsafasi doirasida ochib berilgan. Shuningdek, adib asarlaridagi fojiaviy voqealar “inkor orqali tasdiqlash” prinsipi hamda gumanistik ideallar nuqtai nazaridan asoslab berilgan.
References
1. Qodiriy A. O‘tkan kunlar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi NMIU, 2020. – 400 b.
2. Qodiriy A. Mehrobdan chayon. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi NMIU, 2021. – 320 b.
3. Karimov N. XX asr o‘zbek adabiyoti tarixi. – Toshkent: O‘qituvchi, 1999. – 560 b.
4. Qo‘shjonov M. Abdulla Qodiriy mahorati. – Toshkent: Fan, 1974. – 248 b.
5. Yoqubov I. Badiiy tafakkur va realizm. – Toshkent: Fan, 1985. – 216 b.
6. Belinskiy V.G. Tanlangan adabiy-estetik asarlar. – Toshkent: O‘zbekiston davlat nashriyoti, 1955. – 512 b.
7. Lukach G. Tarixiy roman (rus tilidan tarjima). – Moskva: Xudojestvennaya literatura, 1988. – 430 b.
8. Hegel G.W.F. Tarix falsafasi. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2014. – 456 b.
9. Forobiy A.N. Fozil odamlar shahri. – Toshkent: Yangi asr avlodi, 2016. – 256 b.
10. Mirzayev S. O‘zbek adabiyoti tarixi. – Toshkent: Sharq, 2005. – 624 b.
11. Mamajonov S. Adabiyot nazariyasi. – Toshkent: O‘qituvchi, 2002. – 352 b.
12. Hamdamov U. Badiiy tafakkur evolyutsiyasi va realizm muammolari. – Toshkent: Fan, 2010. – 288 b.
13. O‘zbekiston Milliy ensiklopediyasi. 1–12 jildlar. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi davlat ilmiy nashriyoti, 2000–2006.
14. O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Ijtimoiy-siyosiy tadqiqotlar instituti. Jadidchilik va milliy uyg‘onish masalalariga oid ilmiy to‘plamlar. – Toshkent, 2019.
15. Aristotle. Poetics. Translated by Malcolm Heath. – London: Penguin Classics, 1996.
INTERNET MANBALARI:
1. https://ziyouz.uz/ozbek-nasri/abdulla-qodiriy
3. http://qodiriy.uz/uz/biography
4. https://qomus.info/oz/encyclopedia/a/abdulla-qodiriy
