O‘ZBEK TILIDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING SHAKLLANISH VA RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
Keywords:
frazeologik birlik, frazema, o‘zbek tili, shakllanish, rivojlanish, metafora, milliy mentalitet, Rahmatullayev, frazeologiya.Abstract
O‘zbek tilining frazeologik boyligi xalqning tarixiy tajribasi, dunyoqarashi va hayotiy kuzatishlarining tilga singgan ifodasidir. Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning shakllanish yo‘llari, rivojlanish bosqichlari va o‘ziga xos xususiyatlari ochib beriladi. Shavkat Rahmatullayev, Boqijon Yo‘ldoshev, Abdimurod Mamatov kabi olimlarning tadqiqotlariga tayangan holda, frazemalarning qanday manbalardan kelib chiqqani, metafora va metonimiya orqali qanday barqarorlashgani, shuningdek ularning semantik va tuzilmaviy o‘zgarishlari tahlil qilinadi. Maqolada nazariy asoslar bilan birga kundalik nutqdagi jonli misollar ham keltiriladi.
References
1. Mamatov A. O‘zbek tili frazeologiyasi. – Toshkent: Universitet, 2010. – 176 b.
2. Yo‘ldoshev B. O‘zbek frazeologiyasi asoslari. – Toshkent: Fan, 2001. – 56 b.
3. Xudoyberganova D. O‘zbek tilida frazeologik transformatsiya. – Toshkent: Navro‘z, 2018. – 156 b.
4. Sodiqov Q. O‘zbek tili leksikologiyasi va frazeologiyasi. – Toshkent: Universitet, 2010.
5. Madvaliyev A. (tahrir hay’ati raisi). O‘zbek tilining izohli lug‘ati. 5 jildlik. – Toshkent: O‘zbekiston milliy ensiklopediyasi, 2006–2008.
6. Mamatov A. O‘zbek tilida frazeologik birliklarning transformatsiyasi. – Toshkent: O‘zbekiston Milliy Universiteti nashriyoti, 2008.
7. Hakimova G.E. Frazeologik birliklarning lingvokulturologik aspekti. – Toshkent, 2018.
8. Bobokulov X.S. O‘zbek tilida frazema va unga yondosh hodisalar [Elektron resurs]. – Samarqand: Samarqand davlat universiteti, 2023.
Xorijiy adabiyotlar
9. Wray A. Formulaic Language and the Lexicon. – Cambridge: Cambridge University Press, 2002. – 332 p.
10. Dobrovol’skij D., Piirainen E. Figurative Language: Cross-Cultural and Cross-Linguistic Perspectives. – Amsterdam: Elsevier, 2005.
11. Granger S., Meunier F. (eds.). Phraseology: An Interdisciplinary Perspective. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2008. – 422 p.
12. Meunier F., Granger S. (eds.). Phraseology in Foreign Language Learning and Teaching. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2008. – 259 p.
13. Moon R. Dictionaries and Collocation // Phraseology: An Interdisciplinary Perspective / ed. S. Granger, F. Meunier. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2008. – P. 313–336.
14. Colson J.-P. Cross-Linguistic Phraseological Studies: An Overview // Phraseology: An Interdisciplinary Perspective / ed. S. Granger, F. Meunier. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins, 2008. – P. 191–206.
15. McCarthy M., O’Dell F. English Idioms in Use: Vocabulary Reference and Practice. Intermediate Book with Answers. 2nd ed. – Cambridge: Cambridge University Press, 2017. – 184 p.
16. Gries S.Th. Phraseology and Linguistic Theory: A Brief Survey // Phraseology: An Interdisciplinary Perspective / ed. S. Granger, F. Meunier. – Amsterdam; Philadelphia: John Benjamins Publishing Company, 2008. – P. 3–25.