SHAXSNI JAMIYATGA QAYTA MOSLASHTIRISHDA DERADIKALIZATSIYANING NAZARIY VA AMALIY AHAMIYATI
Keywords:
deradikalizatsiya; ijtimoiy reintegratsiya; ekstremizm; radikallashuv; “Mehr” operatsiyasi; disengagement; ijtimoiy reabilitatsiya; terrorizmning oldini olish.Abstract
Maqolada shaxsni ekstremistik va terroristik oqimlar ta’siridan chiqargandan so‘ng jamiyatga qayta moslashtirish jarayonining nazariy asoslari, xalqaro tajriba hamda O‘zbekistonning “Mehr” operatsiyalari misolidagi milliy modeli tahlil qilinadi. Deradikalizatsiya, disengagement (zo‘ravonlik faoliyatidan voz kechish) va ijtimoiy reintegratsiya tushunchalari o‘rtasidagi farqlar ko‘rib chiqilib, radikallashuvga olib keluvchi siyosiy, iqtisodiy va mafkuraviy omillar tizimlashtiriladi. Muallif BMTning Giyohvand moddalar va jinoyatchilikka qarshi kurash boshqarmasi (UNODC) hujjatlari hamda J. Horgan, D. Koehler, L. Grip va J.Kotajokining tadqiqotlariga tayangan holda, reabilitatsiya dasturlari samaradorligini baholashda shaffof mezonlar va monitoring tizimi yetishmasligi muammosini ko‘tarib chiqadi. Maqola yakunida oliy ta’lim tizimida talaba-yoshlarni radikal g‘oyalar ta’siridan himoya qilish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqilgan.
References
1. Shomirzaev N. Shaxsni jamiyatga qayta moslashtirishda deradikalizatsiyaning ahamiyati // Buxoro davlat universiteti axborot portali. – 2022. – 21-noyabr. – URL: https://bukhari.uz/?p=25543 (murojaat sanasi: 29.08.2026).
2. Ismatov J.A. Shaxsni jamiyatga qayta moslashtirishda deradikalizatsiya masalasi // Konferensiya materiallari. – Toshkent: O‘zbekiston xalqaro islom akademiyasi, 2022. – URL: https://zenodo.org/records/6597447 (murojaat sanasi: 29.08.2026).
3. United Nations Office on Drugs and Crime. Handbook on the Management of Violent Extremist Prisoners and the Prevention of Radicalization to Violence in Prisons. – Vienna: UNODC, 2016. – 172 p.
4. O‘zbekiston Respublikasining “Terrorizmga qarshi kurashish to‘g‘risida”gi Qonuni, 2000-yil 15-dekabr, № 167-II.
5. O‘zbekiston Respublikasining “Yoshlarga oid davlat siyosati to‘g‘risida”gi Qonuni, 2016-yil 14-sentabr, № O‘RQ-406.
