TANA TAYANCH YUZASIDA PATOLOGIK O‘ZGARISHLARI BO‘LGAN BEMORLAR UCHUN MOSLASHUVCHAN TO‘QIMACHILIK BUYUMLARINI LOYIHALASHNING KOMPLEKS JIHATLARI
Ключевые слова:
Uzoq muddat harakatsiz yotgan va parvarishga muhtoj bemorlar uchun moslashuvchan to‘qimachilik buyumlarini loyihalashning tibbiy, biomekanik, gigiyenik, konstruktiv va ergonomik jihatlari kompleks tahlil qilindi. Tadqiqotning dolzarbligi bosim shikastlanishlarining rivojlanishiga bosim, siljish kuchlari, ishqalanish, namlik, teri holati, mikroiqlim, tana holati va bemorning harakatchanlik darajasi kabi o‘zaro bog‘liq omillarning ta’siri bilan asoslandi. Mahalliy va xorijiy ilmiy manbalar, xalqaro klinik tavsiyalar, adaptiv kiyimlar bo‘yicha zamonaviy sistematik sharhlar hamda uzoq muddat yotuvchi bemorlar uchun funksional kiyimlarning ergonomik baholash natijalari tahlil qilindi. 2024-yilda e’lon qilingan sistematik sharh natijalariga ko‘ra, adaptiv kiyimlarni rivojlantirishda foydalanuvchiga yo‘naltirilgan dizayn, individual ehtiyojlarni hisobga olish va funksional moslashuvchanlik muhim tendensiyalar sifatida belgilangan.Аннотация
Uzoq muddat harakatsiz yotgan va parvarishga muhtoj bemorlar uchun moslashuvchan to‘qimachilik buyumlarini loyihalashning tibbiy, biomekanik, gigiyenik, konstruktiv va ergonomik jihatlari kompleks tahlil qilindi. Tadqiqotning dolzarbligi bosim shikastlanishlarining rivojlanishiga bosim, siljish kuchlari, ishqalanish, namlik, teri holati, mikroiqlim, tana holati va bemorning harakatchanlik darajasi kabi o‘zaro bog‘liq omillarning ta’siri bilan asoslandi. Mahalliy va xorijiy ilmiy manbalar, xalqaro klinik tavsiyalar, adaptiv kiyimlar bo‘yicha zamonaviy sistematik sharhlar hamda uzoq muddat yotuvchi bemorlar uchun funksional kiyimlarning ergonomik baholash natijalari tahlil qilindi. 2024-yilda e’lon qilingan sistematik sharh natijalariga ko‘ra, adaptiv kiyimlarni rivojlantirishda foydalanuvchiga yo‘naltirilgan dizayn, individual ehtiyojlarni hisobga olish va funksional moslashuvchanlik muhim tendensiyalar sifatida belgilangan.
Библиографические ссылки
1. Gould L.J., et al. WHS Guidelines for the Treatment of Pressure Ulcers – 2023 update. Wound Repair and Regeneration. 2024. DOI: 10.1111/wrr.13130.
DOI orqali maqolani ko‘rish
2. European Pressure Ulcer Advisory Panel, National Pressure Injury Advisory Panel, Pan Pacific Pressure Injury Alliance. Prevention and Treatment of Pressure Ulcers/Injuries: Clinical Practice Guideline. 2019.
International Guideline rasmiy sayti
3. Schwartz D., Magen Y.K., Levy A., Gefen A. Effects of humidity on skin friction against medical textiles as related to prevention of pressure injuries. International Wound Journal. 2018;15(6):866–874. DOI: 10.1111/iwj.12937.
DOI orqali maqolani ko‘rish
4. Wilson J.R., et al. Skin hydration measurement and the prediction of the early development of pressure ulcers among at-risk adults: a systematic review. International Wound Journal. DOI: 10.1111/iwj.13934.
DOI orqali maqolani ko‘rish
5. Rana M.R.I., McBee-Black K., Swazan I.S. Adaptive apparel for people with disabilities: A systematic literature review and future research agenda. International Journal of Consumer Studies. 2024;48(3):e13057. DOI: 10.1111/ijcs.13057.
Wiley -maqolaning to‘liq sahifasi
6. Zhang Q., He J., Dai L., et al. Design and ergonomic evaluation of garments for long-term bedridden patients. International Journal of Clothing Science and Technology. 2025;37(1):180–200. DOI: 10.1108/IJCST-08-2023-0117.
Emerald -maqolaning rasmiy sahifasi
7. Нигматова Ф.У., Ширинова М.Х., Ахрорбекова М.С. Требования к материалам изделий для больных с пролежными ранами. Материалы NamTI. 2021. II том. С. 178–181.
8. Ширинова М.Х., Нигматова Ф.У. Ётоқ яра билан касалланган беморлар кийимларига қўйиладиган асосий сифат кўрсаткичларининг сўровнома натижалари. O‘zbekiston to‘qimachilik jurnali. 2022. №1. Б.101–107.
9. Зарецкая Г.П., Родичкина Е.Н., Мезенцева Т.В. Технология проектирования специальной медицинской одежды. Дизайн и технологии. 2018. №66(108). С.69–75.
10. Ширинова М.Х., Нигматова Ф.У., Эргашева Н.Дж. Специальные больничные ткани для функционального матраса. Science and Innovation International Scientific Journal. 2022. Vol.1, Issue 6. С.134–139.
11. Shirinova M.X., Nigmatova F.U., Xamraeva S.B., Tulanova Sh.E. Composite yarn of the new structure for the functional fabrics. Scientific and Technical Journal of NamIET. 2022. ISSN 2181-8622. P.49–54.
12. Харлова О.Н. Методологические основы проектирования и формирования качества больничной одежды различного ассортимента: автореф. дис. … д-ра техн. наук. Москва: МГУДТ, 2011.
13. Maksudov N.B., Nigmatova F.U. Анализ компрессионной (деформационной) способности эластичных полотен в зависимости от структуры трикотажа. Сборник научных трудов. Москва, 2021.
14. Зарецкая Г.П., Родичкина Е.Н., Мезенцева Т.В. Технология проектирования специальной медицинской одежды. Дизайн и технологии. 2018. №66(108). С.69–75.
