O‘zbekiston Respublikasi Prezidenti Administratsiyasi huzuridagi Axborot va ommaviy kommunikatsiyalar agentligida 12-039 raqam bilan 2020-yil avgustdan ro‘yxatga olingan ISBN 978-9943-6663-3-7
O‘ZBEK TILIDA FRAZEOLOGIK BIRLIKLARNING SHAKLLANISH VA RIVOJLANISH XUSUSIYATLARI
O‘zbek tilining frazeologik boyligi xalqning tarixiy tajribasi, dunyoqarashi va hayotiy kuzatishlarining tilga singgan ifodasidir. Ushbu maqolada o‘zbek tilidagi frazeologik birliklarning shakllanish yo‘llari, rivojlanish bosqichlari va o‘ziga xos xususiyatlari ochib beriladi. Shavkat Rahmatullayev, Boqijon Yo‘ldoshev, Abdimurod Mamatov kabi olimlarning tadqiqotlariga tayangan holda, frazemalarning qanday manbalardan kelib chiqqani, metafora va metonimiya orqali qanday barqarorlashgani, shuningdek ularning semantik va tuzilmaviy o‘zgarishlari tahlil qilinadi. Maqolada nazariy asoslar bilan birga kundalik nutqdagi jonli misollar ham keltiriladi.
SANOAT OBYEKTLARINING TEXNOLOGIK TIZIMLARIDA AVARIYA XAVFINI BAHOLASH VA PROGNOZLASH USULLARI
Ushbu maqolada zamonaviy sanoat obyektlarida texnologik jarayonlarning xavfsizligini ta’minlash, avariya holatlarining oldini olish va xavf-xatarlarni boshqarish masalalari tadqiq etilgan. Ishda sanoat korxonalarida ishlab chiqarish barqarorligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar tahlil qilinib, texnik tizimlar va inson omili o‘rtasidagi mutanosiblik o‘rganilgan. Tadqiqot davomida texnologik jarayonlarni avtomatlashtirilgan nazorat qilish tizimlarini (BATS/SCADA) joriy etish hamda xavfni baholashning zamonaviy usullari samaradorligi asoslab berilgan. Olingan natijalar sanoat obyekti xavfsizligini monitoring qilish va yuzaga kelishi mumkin bo‘lgan texnogen xavflarni minimallashtirish bo‘yicha amaliy tavsiyalar ishlab chiqishga xizmat qiladi.
SPEECH ACTS AND ILLOCUTIONARY ACTS: A COMPREHENSIVE STUDY
This article explores the theory of speech acts, focusing on illocutionary acts, their functions, and implications in effective communication. The investigation delves into the philosophical foundations established by prominent theorists such as J.L. Austin and John Searle, while also examining contemporary research developments between 2018 and 2024. The paper highlights the significance of illocution in diverse communicative contexts, considers its role in linguistics, pragmatics, intercultural interaction, and provides an analysis of current approaches and challenges in the field.
JONATAN SVIFTNING “GULLIVERNING SAYOHATLARI” ROMANIDA SATIRIK OBRAZLAR, SAFAR MOTIVI VA BADIIY USLUBIYOT TAHLILI
Mazkur maqolada mashhur ingliz adibi va satirachisi Jonatan Sviftning “Gulliverning sayohatlari” romani kompleks filologik, poetik va struktur-funksional jihatdan tahlil qilinadi. Tadqiqotda bosh qahramon Lemuel Gulliverning to‘rtta geografik-utopik hududga qilgan sayohatlari davomida duch kelgan ijtimoiy-siyosiy hamda axloqiy muammolar, muallifning satirik mahorati va allegorik tasvir vositalari ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Shuningdek, asardagi safar motivining kompozitsion-syujet shakllanishidagi roli va uning o‘zbek xalq og‘zaki ijodi (ertak va dostonlar)dagi safar motivi bilan qiyosiy-tipologik paralellari yoritilgan.
EZOP MASALLARINING BADIIY-ESTETIK VA TARBIYAVIY- PRAGMATIK XUSUSIYATLARI
Mazkur maqolada qadimgi yunon masalchisi Ezop ijodining jahon adabiyoti taraqqiyotidagi o‘rni hamda uning masallarida mujassamlangan axloqiy-estetik, ijtimoiy-psixologik va tarbiyaviy g‘oyalar tahlil qilinadi. Tadqiqotning asosiy materiali sifatida Ezop masallarining o‘zbek tilidagi nashrlarida uchraydigan “Tulki va echki”, “Baliqchi va baliqcha”, “Sichqonlar kengashi”, “Ikki do‘st va ayiq”, “Tovuq bilan tulki”, “Ko‘rshapalak, qushlar va yirtqichlar”, “Qafasdagi qush va ko‘rshapalak” kabi masallar tanlandi. Tahlil jarayonida masallardagi hayvon obrazlarining antropomorfik xususiyati, ramziylik, qarama-qarshilik, dialog, kinoya, yashirin ma’no, qissadan hissa va kommunikativ strategiyalar o‘rganildi. Ezop masallarining ixcham syujet asosida katta ijtimoiy-axloqiy mazmunni ifodalashi, inson xarakterining murakkab qirralarini hayvonlar obraziga ko‘chirish orqali umumlashtirishi ko‘rsatildi. Shuningdek, masallarning o‘quvchi tafakkuriga ta’siri, mustaqil xulosa chiqarishga undashi va zamonaviy ta’lim-tarbiya jarayonidagi imkoniyatlari yoritildi. Tadqiqot natijasida Ezop masallarining asosiy poetik kuchi bevosita pand-nasihatning o‘zidagina emas, balki o‘quvchini voqea va obrazlar ortidagi yashirin axloqiy ma’noni mustaqil anglashga undovchi badiiy-kommunikativ mexanizmda namoyon bo‘lishi asoslandi.
QODIRIY IJODIDA TANQIDIY REALIZATSIYANING FALSAFIY ASOSLARI
Ushbu matnda Abdulla Qodiriy ijodida tanqidiy realizm falsafasining o‘ziga xos xususiyatlari badiiy-falsafiy jihatdan tahlil qilingan. Muallif Qodiriyning “O‘tkan kunlar” va “Mehrobdan chayon” romanlari misolida adibni jamiyatning “kasallik tarixi”ni o‘rganuvchi mohir diagnost sifatida talqin etadi. Matnda millatning ma’naviy tanazzuli va siyosiy inqirozi ildizlari kauzallik (sabab va oqibat), antropotsentrizm, ijtimoiy determinizm hamda shaxs va davlat ziddiyati falsafasi doirasida ochib berilgan. Shuningdek, adib asarlaridagi fojiaviy voqealar “inkor orqali tasdiqlash” prinsipi hamda gumanistik ideallar nuqtai nazaridan asoslab berilgan.
GIPERTONIYA KASALLIGINING KOMORBID HOLATLARDA (QANDLI DIABET, NEFROPATIYA, JIGAR SIRROZI, ASTENIK HOLATLARDA) SARTANLAR BILAN DAVOLASHNING O‘ZIGA XOSLIGI.
Ushbu maqolada arterial gipertoniya kasalligini qandli diabet, nefropatiya, jigar sirrozi va astenik holatlar kabi komorbid kasalliklar fonida angiotenzin II retseptorlari blokatorlari (sartanlar) bilan davolashning o‘ziga xos xususiyatlari va samaradorligi tahlil qilingan. Komorbid patologiyalar mavjudligi gipertoniyani davolash taktikasini sezilarli darajada murakkablashtiradi va dori vositalarini tanlashda yuqori organoprotektiv hamda metabolik neytral xususiyatlarga ega preparatlarni talab etadi. Maqolada sartanlarning nefroprotektiv, metabolik neytral va astenik sindromga salbiy ta’sir ko‘rsatmaslik xususiyatlari yoritilgan, shuningdek, jigar sirrozida ushbu dori guruhini qo‘llashdagi cheklovlar va ehtiyotkorlik choralari asoslab berilgan.
СОРТА И ГИБРИДЫ ТОМАТОВ ЧЕРРИ ДЛЯ ВЫРАЩИВАНИЯ В УСЛОВИЯХ БУХАРСКОГО РЕГИОНА
В статье даны результаты комплексного изучения хозяйственно-ценных признаков томатов черри; подбору районированных в нашей стране и зарубежных сортов и гибридов, адаптированных к почвенно-климатическим условиям Бухарской области в условиях открытого грунта. Установлено, что по росту и развитию сортообразцы томата черри по разному реагировали на почвенные и климатические условия Бухарского региона. Из 22 изученных сортообразцов томата черри наиболее адаптированными оказались сорта Зебра, Арбузный, Marglobe, Red pear, гибрид KS-1897 F1. Высокий общий урожай (43,3-48,8 т/га) и товарный урожай (40,1-43,8 т/га) получен у сортов Арбузный и Red pear. Эти сорта обладали также красивым внешним видом плодов и высокими вкусовыми качествами. Сорт Marglobe сформировал общий урожай в 41,7 т/га, что составляет 115% к стандартному сорту Фазилат. Сорт Marglobe отличается привлекательным видом плодов с ярко красным цветом, отвечает требованиям рынка и фермеров.
BUXORO VILOYATI SHAROITIDA TURLI EKISH SXEMALARIDA POMIDOR NAVLARINI BAHOLASH
Maqolada tanlab olingan pomidor duragay navlarining turli ekish sxemalari va ko‘chat qalinligining o‘sishi, barg sathi, uchki qismi, ildiz tizimi shakllanishi, hosildorligi va mahsuldorligiga ta’sirini o‘rganish natijalari keltirilgan. Eng maqbul ekish sxemasi 90x25 sm, ko‘chat qalinligi gektariga 44,4 ming dona bo‘lganda yuqori hosildorlikni (25,3-90,0 tonna) ta’minlashi aniqlandi.
CLINICAL AND IMMUNOLOGICAL FEATURES OF BRUCELLOSIS IN DIFFERENT CLINICAL FORMS
Brucellosis is a zoonotic bacterial infection caused by microorganisms of the genus Brucella. The disease is characterized by considerable clinical heterogeneity, ranging from an acute febrile illness to prolonged and relapsing forms with involvement of the osteoarticular, hepatobiliary, cardiovascular, genitourinary, and nervous systems. The variability of clinical manifestations is closely associated with the ability of Brucella spp. to survive and replicate within host cells, particularly macrophages, and to modulate both innate and adaptive immune responses. Cellular immunity, especially the Th1-mediated response, plays a central role in controlling intracellular Brucella infection. Interferon-gamma (IFN-γ), tumor necrosis factor-alpha (TNF-α), and interleukin-12 (IL-12) contribute to macrophage activation and bacterial clearance, whereas regulatory mechanisms involving interleukin-10 (IL-10) may limit excessive inflammation but, under certain conditions, facilitate persistence of the pathogen.
MUSTAQILLIK YILLARIDA O’ZBEKISTONDA QUROL-YAROG’ TA’MINOTI TARIXI
Ushbu maqolada O’zbekiston Respublikasi mustaqillikka erishganidan so’ng qurol-yarog’ va harbiy-texnika ta’minoti sohasida amalga oshirilgan islohotlar va ularning tarixiy bosqichlari tahlil qilingan. Mustaqil milliy mudofaa tizimini barpo etish jarayonida qurol-yarog’ taminotining o’rni, uning huquqiy-me’yoriy asoslari hamda davlat xavfsizligini ta’minlashdagi ahamiyati yoritilgan. Shuningdek, harbiy sohada xalqaro hamkorlik, tashqi siyosat omillari va zamonaviy tahdidlar sharoitida qurol-yarog’ ta’minoti tizimining rivojlanish tendentsiyalari ilmiy jihatdan tahlil etilgan.
MAKTABGACHA VA MAKTAB TA’LIMI VAZIRLIGI TIZIMIDAGI TA’LIM TASHKILOTLARI RAHBARLARINING STRATEGIK MENEJMENT KOMPETENSIYALARINI RIVOJLANTIRISH PEDAGOGIK TEXNOLOGIYALARINI TAKOMILLASHTIRISH
Zamonaviy ta’lim tizimida amalga oshirilayotgan islohotlar ta’lim tashkilotlari rahbarlaridan nafaqat kundalik boshqaruv vazifalarini bajarish, balki tashkilotning istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlarini oldindan belgilash, mavjud imkoniyat va muammolarni tizimli tahlil qilish hamda strategik qarorlar qabul qilishni talab etmoqda. Ayniqsa, maktabgacha va maktab ta’limi tashkilotlarida ta’lim sifati, pedagoglarning kasbiy rivojlanishi, tarbiyalanuvchi va o‘quvchilarning ehtiyojlarini ta’minlash, ota-onalar hamda jamoatchilik bilan samarali hamkorlik qilish ko‘p jihatdan rahbarning strategik menejment kompetensiyalariga bog‘liq. Shu sababli rahbarlarning mazkur kompetensiyalarini rivojlantirishga yo‘naltirilgan pedagogik texnologiyalarni takomillashtirish dolzarb ilmiy-pedagogik vazifalardan biri hisoblanadi.
O‘ZBEKISTONDA IQTISODIY O‘SISHNING ZAMONAVIY TENDENSIYALARI VA ISTIQBOLLARI
Mazkur maqolada O‘zbekistonda iqtisodiy o‘sishning zamonaviy tendensiyalari va istiqboldagi rivojlanish yo‘nalishlari tahlil qilingan. Mamlakat iqtisodiyotida amalga oshirilayotgan tarkibiy islohotlar, investitsiya faolligining oshishi, sanoat va xizmatlar sohasining rivojlanishi, tadbirkorlik muhitining takomillashuvi hamda eksport salohiyatining kengayishi iqtisodiy o‘sishning muhim omillari sifatida yoritilgan. Shuningdek, raqamli iqtisodiyot, innovatsiyalar, inson kapitali va yashil iqtisodiyotning iqtisodiy rivojlanishga ta’siri baholangan. Tadqiqot natijalariga ko‘ra, barqaror iqtisodiy o‘sishni ta’minlash uchun ishlab chiqarish samaradorligini oshirish, yuqori qo‘shilgan qiymatli mahsulotlar ishlab chiqarishni kengaytirish, xususiy sektorni qo‘llab-quvvatlash va investitsiyaviy jozibadorlikni kuchaytirish muhim ahamiyat kasb etadi. Ushbu yo‘nalishlar mamlakatning raqobatbardoshligini oshirishga xizmat qiladi.
SUVNI TO‘SISH AHAMIYATGA EGA BO‘LGAN GIDROTEXNIK INSHOOTLAR
Mazkur maqolada qadimgi va o‘rta asrlar davrida qurilgan gidrotexnika inshootlariga doir ma’lumotlar o‘rin olgan. Maqolada gidrotexnik inshootlarning qurilish tarixi va texnikasi solishtirma tahlil qilingan. Qadimgi Sharqda qurilgan suv inshootlar xususida ham to‘xtalib, o‘sha davr dehqonchilik yutuqlari to‘g‘risida ham to‘xtalib o‘tilgan. Qolaversa respublikamiz hududida o‘rta asrlarga tegishli suv inshootlarining qurilish texnikasi yuqori bilim va tajriba hisobiga amalga oshirilganligiga izoh berilgan. Maqola ma’lumotlari mintaqa qishloq xo‘jaligi rivojlanish tarixini yoritishga xizmat qiladi.
MILLIY QADRIYAT VA MA’NAVIYAT — MILLAT TARAQQIYOTINING POYDEVORI
Milliy qadriyatlar — xalqimizning asrlar davomida shakllangan ma’naviy boyligi, urf-odatlari, an’analari, tili, tarixi, madaniyati va ezgu fazilatlarining mujassam ifodasidir. Ular millatning o‘zligini anglashida, yosh avlodni barkamol inson etib tarbiyalashda muhim ahamiyat kasb etadi. Har bir xalqning o‘ziga xosligini belgilab beruvchi asosiy omillardan biri ham uning milliy qadriyatlari hisoblanadi. O‘zbek xalqining milliy qadriyatlari juda boy va sermazmundir. Kattalarga hurmat, kichiklarga izzat, ota-onani e’zozlash, mehr-oqibat, saxovat, bag‘rikenglik, mehmondo‘stlik, halollik, mehnatsevarlik va insonparvarlik kabi fazilatlar xalqimiz hayotida qadimdan muhim o‘rin egallab kelgan. Bu ezgu an’analar avloddan-avlodga o‘tib, xalqimizning ma’naviy hayotini boyitib kelmoqda.
Ўзбекистон ҳудуди қадимдан юксак меъморий санъат, бой маданий мерос ва бетакрор тарихий обидалари билан ажралиб туради. Айниқса, Фарғона водийси, жумладан, Наманган шаҳрида сақланиб қолган меъморий ёдгорликлар халқимизнинг маънавий ҳаёти, илм-фан ва санъат тараққиёти ҳақида муҳим маълумот берувчи тарихий манбалардан ҳисобланади. Мавлавий Намангоний мақбараси ҳам ана шундай ноёб меъморий ёдгорликлардан бири бўлиб, у Наманган шаҳрининг тарихий-маданий қиёфасида алоҳида ўрин эгаллайди. Мазкур иншоот XVII асрнинг иккинчи ярмида яшаб ижод қилган шайх, олим ва шоир Мавлавий Муллахўжа Эшон номи билан боғлиқ бўлиб, унинг ҳаёти, илмий-маърифий фаолияти ва халқ орасидаги нуфузини ўрганишда муҳим аҳамият касб этади.
Ўзбекистон ҳудуди инсоният цивилизациясининг энг қадимий марказларидан бири бўлиб, бу заминда яратилган моддий ва маънавий мерос халқимизнинг бой тарихи ҳамда юксак маданиятини ўзида мужассам этган. Айниқса, археологик ёдгорликлардан аниқланган топилмалар аждодларимизнинг турмуш тарзи, диний эътиқоди, ҳунармандчилиги ва маданий алоқаларини ўрганишда муҳим манба ҳисобланади. Ушбу ёдгорликларни асраб-авайлаш, илмий жиҳатдан тадқиқ этиш ва келажак авлодга етказиш давлат сиёсати даражасида эътибор қаратилаётган устувор йўналишлардан бири ҳисобланади. Фарғона водийси, хусусан Наманган вилояти ҳудудида жойлашган Мунчоқтепа археологик ёдгорлиги илк ўрта асрлар тарихи ва маданиятини ўрганишда алоҳида аҳамиятга эга. Бу ерда олиб борилган археологик қазишмалар натижасида қамиш тобутлар, ёғоч ва сопол буюмлар, тош ва шишадан ясалган безаклар ҳамда бошқа ноёб экспонатлар топилган бўлиб, улар орасида кулолчилик буюмлари алоҳида ўрин тутади.
Ўзбекистон мустақилликка эришганидан сўнг миллий тарих, адабиёт ва маданият меросини тиклаш, уни холисона ўрганиш ҳамда кенг жамоатчиликка етказиш давлат сиёсати даражасидаги устувор вазифалардан бирига айланди. Айниқса, миллат тараққиётига муносиб ҳисса қўшган маърифатпарварлар, шоирлар, олимлар ва жамоат арбобларининг ҳаёти ҳамда ижодини илмий жиҳатдан тадқиқ этиш, уларнинг бой маънавий меросини келажак авлодга етказиш бугунги кунда муҳим аҳамият касб этмоқда. XIX асрнинг иккинчи ярми ва XX аср бошлари ўзбек миллий уйғониш ҳаракати тарихида алоҳида ўрин тутади. Бу даврда яшаб ижод этган жадид зиёлилари халқни илм-фан, маърифат ва тараққиёт йўлига чорлаш, миллий ўзликни англаш ва замонавий таълим тизимини шакллантиришга катта ҳисса қўшдилар.
Ахсикент архелогик ёдгорлиги ўз даврида ҳунармандчилик ва илим фан, маданият маркази бўлган.
TO’LQIN JABBOROV TAJRIBALI RAXBAR VA FIDOYI DAVLAT ARBOBI
Mustaqillik yillarida Oʻzbekistonda mamlakat taraqqiyotiga munosib hissa qoʻshgan davlat va jamoat arboblarining hayoti hamda faoliyatini oʻrganish, ularning boy amaliy tajribasini yoritish va kelajak avlodga yetkazish muhim ahamiyat kasb etmoqda. Ayniqsa, hududlarning ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishi, aholi turmush darajasini yuksaltirish hamda keng koʻlamli bunyodkorlik ishlarini amalga oshirishda fidokorona mehnat qilgan rahbarlarning xizmatlarini ilmiy asosda tadqiq etish mamlakatimizning yaqin tarixini xolis yoritishga xizmat qiladi. Namangan viloyati mustaqillik yillarida iqtisodiy, ijtimoiy va madaniy jihatdan jadal rivojlangan hududlardan biri hisoblanadi. Bu taraqqiyotda turli davrlarda faoliyat yuritgan rahbarlarning tashabbuskorligi, tashkilotchilik salohiyati va uzoqni koʻra bilish qobiliyati muhim omil boʻldi. Ana shunday rahbarlardan biri Toʻlqin Otaxonovich Jabborov boʻlib, u viloyatning ijtimoiy-iqtisodiy taraqqiyoti, shaharsozlik, infratuzilmani rivojlantirish, qishloq xoʻjaligini modernizatsiya qilish hamda aholi farovonligini oshirish yoʻlida samarali mehnat qildi.
San'at – bu xalqning tarixiy xotirasi, ma'naviy olami va estetik qarashlarini o'zida mujassam etuvchi bebaho merosdir. U faqatgina go'zallikni ifodalash vositasi bo'lib qolmay, balki jamiyat taraqqiyoti, milliy qadriyatlar va davr ruhini aks ettiruvchi muhim madaniy hodisa ham hisoblanadi. Ayniqsa, tasviriy san'at, adabiyot va teatr bir-biri bilan chambarchas bog'liq bo'lgan sohalar bo'lib, ularning o'zaro uyg'unligi natijasida tomoshabin qalbiga kuchli badiiy ta'sir ko'rsatuvchi asarlar yaratiladi. Ko'rgazma zallarida namoyish etilayotgan asarlarga nazar tashlar ekansiz, har bir ijodkorning ichki dunyosi, kasbiy yo'nalishi va badiiy tafakkuri uning yaratgan asarlarida yaqqol namoyon bo'lishini his qilasiz.
O‘zbekiston dunyodagi eng qadimiy sivilizatsiyalar rivojlangan hududlardan biri hisoblanadi. Mamlakat hududida joylashgan ko‘hna shaharlar ming yillik tarixga ega bo‘lib, ular Buyuk Ipak yo‘lining muhim savdo va madaniyat markazlari sifatida mashhur bo‘lgan. Ayniqsa, Samarqand, Buxoro, Xiva, Shahrisabz va Termiz shaharlari o‘zining boy tarixiy merosi, betakror me'moriy obidalari hamda madaniy qadriyatlari bilan dunyoga tanilgan.
«МУЛЛА БОЗОР ОХУНД — НАМАНГАН МАЪНАВИЙ МЕРОСИНИНГ БУЮК НАМОЯНДАСИ»
Ўзбекистон замини азалдан буюк алломалар, мутафаккирлар ва маънавий устозлар етишиб чиққан муқаддас масканлардан бири ҳисобланади. Юртимизнинг ҳар бир ҳудудида тарих, илм-маърифат ва маънавият билан боғлиқ бетакрор обидалар мавжуд бўлиб, улар халқимизнинг бой маданий меросини ўзида мужассам этади. Ана шундай тарихий қадамжолардан бири Наманган шаҳрида жойлашган Мулла Бозор Охунд ёдгорлик мажмуасидир. Мазкур мажмуа XVII асрда яшаб ижод қилган буюк мутасаввиф, олим, шоир ва валий Хожа Убайдуллоҳ ибн Султон Муҳаммад Бобур Қорахон — Мулла Бозор Охунд номи билан чамбарчас боғлиқдир. У ўз даврининг етук уламоларидан бири бўлиб, диний ва дунёвий илмларни чуқур эгаллаган, маънавий мероси билан халқ қалбида ўчмас из қолдирган. Унинг илм-маърифат йўлидаги хизматлари, тасаввуф таълимотидаги ўрни ва шогирдлари орасидаги нуфузи бугунги кунга қадар юксак қадрланади.
Машраб Ўзбек ва бошқа туркийзабон халқлар адабиётида ўзининг оташнафас, халқчил шеърлари билан кенг шуҳрат топган мумтоз ўзбек адабиётининг улуғ намояндаларидан бири Бобораҳим Мулла Вали ўғли Машрабдир. Машраб тахаллуси билан ёзилган унинг содда ва равон тилда ҳамда исёнкор руҳдаги асарларини ўқиган ё эшитган шеър шайдоси дарҳол уларни ёдда сақлаб қолишга ҳаракат қилади. Шоирнинг жозибадор шеърлари билан айтиладиган қўшиқлари тингловчининг кўнгил мулкидан мустаҳкам ўрин олади. Машрабнинг саргузаштларга бой ҳаёт йўли, маълум даражада зиддиятлардан ҳоли бўлмаган ижодий фаолияти у ҳаётлик давридаёқ турли тарих ва тазкиралардан ўрин олиб, китобхон ва тадқиқотчиларни ҳамон мафтун этиб келмоқда. Бобораҳим Машраб ҳақидаги дастлабки ёзма маълумот унинг замондоши — самарқандлик олим ва мударрис Бадеҳо Малеҳо томонидан тузилган «Музаккир ул-асҳоб» («Суҳбатдошлар тазкираси») номли асарда учрайди.
РОЛЬ УЧИТЕЛЯ В ФОРМИРОВАНИИ ПРАГМАТИЧЕСКОЙ КОМПЕТЕНТНОСТИ СТАРШЕКЛАССНИКОВ ПРИ ОБУЧЕНИИ ИНОСТРАННОМУ ЯЗЫКУ
В статье рассматривается роль учителя в формировании прагматической компетентности старшеклассников в процессе обучения иностранному языку. Актуальность исследования обусловлена необходимостью подготовки учащихся к эффективному межкультурному общению в условиях компетентностно ориентированного образования. Несмотря на значительное количество исследований, посвящённых прагматической компетентности и методам её формирования, профессиональная деятельность учителя как ключевого субъекта данного процесса остаётся недостаточно раскрытой. Цель исследования заключается в комплексном анализе педагогических функций, профессиональных компетенций и методических принципов деятельности учителя, обеспечивающих успешное формирование прагматической компетентности старшеклассников.
THE IMPACT OF SOCIAL MEDIA ON TEENAGERS’ SLEEP QUALITY.
The widespread use of social media has significantly influenced teenagers’ daily lives, including their sleeping habits. This paper examines the relationship between social media use and sleep quality among adolescents by reviewing previous scientific studies. It discusses how excessive screen time, nighttime social media use, blue light exposure, and emotional engagement can delay sleep and reduce its quality. The paper also highlights the possible consequences of poor sleep, such as decreased academic performance, reduced concentration, and mental health problems. Based on the reviewed literature, the study emphasizes the importance of developing healthy digital habits and maintaining a balanced use of social media to support teenagers’ overall well-being.
TA’LIM MENEJMENTIDA SUN’IY INTELLEKT VA LOYIHA BOSHQARUVI INTEGRATSIYASI ASOSIDA XORIJIY TIL TA’LIMI SAMARADORLIGINI OSHIRISH MODELI
Ushbu tezisda ta’lim menejmenti tizimiga sun’iy intellekt (SI) texnologiyalari hamda loyiha boshqaruvi metodologiyalarini integratsiyalash orqali xorijiy til ta’limi samaradorligini oshirish modeli tadqiq etilgan. Zamonaviy ta’lim muassasalarida resurslarni oqilona taqsimlash, o‘quv jarayonini bosqichma-bosqich rejalashtirish hamda SI yordamida akademik ko‘rsatkichlarni tahlil qilish imkoniyatlari ilmiy jihatdan asoslangan. Shuningdek, boshqaruv qarorlarini qabul qilishda ma’lumotlarga asoslangan yondashuv va kelajakdagi amaliy istiqbollar bo‘yicha takliflar ilgari surilgan.
ЎЗБЕКИСТОНДА САНОАТ САЛОҲИЯТИНИ ТАКОМИЛЛАШТИРИШ ВА РИВОЖЛАНТИРИШ СТРАТЕГИЯЛАРИ
Ushbu makolada Ozbekistonda sanoat salohiyatini rivozhlantirishning dolzarb masalalari, mavzhud imkoniyatlar va cheklovlar, halqaro tazhribalar hamda ularni milliy iqtisodiyotga moslashtirish y'llari tahlil etiladi. V.L. Quintning umumiy strategy nazariyasi va milliy strategylash maktabining methodologysi asosida qiska, ўrta va uzoq muddatli strategylar tadqiq ethylgan. Shuningdek, makolada keltirilgan khulosa va tavsiyalarda Uzbekiston sanoatining zamonaviy bozor iktisodiyoti talablariga mos ravishda barkaror rivozhlanishiga oid fikrlar bildirilgan.