TIBBIYOT TALABALARINING ANTIBIOTIKLARDAN OQILONA FOYDALANISH BO‘YICHA BILIM DARAJASINI BAHOLASH
Keywords:
Kalit so‘zlar: antibiotiklar, oqilona foydalanish, antimikrob rezistentlik, tibbiyot talabalari, bilim, munosabat, amaliyot, AWaRe.Abstract
Annotatsiya. Samarqand davlat tibbiyot universiteti talabalarining
antibiotiklardan oqilona foydalanish, antimikrob rezistentlik va antibiotiklarni
boshqarish (antimicrobial stewardship) tamoyillari bo‘yicha bilim, munosabat va
amaliy odatlarini baholash. Bir markazli kesimiy tadqiqot modeli doirasida 3–5-
kurslarda tahsil olayotgan 50 nafar talaba uchun 20 ta bilim savoli, 8 ta munosabat
bandi va 7 ta amaliyot bandidan iborat anonim so‘rovnoma tuzildi. Bilim darajasi 0–
20 ball oralig‘ida baholanib, 0–9 ball past, 10–14 ball o‘rta va 15–20 ball yuqori daraja
deb tasniflandi. Hisob-kitobda o‘rtacha bilim ko‘rsatkichi 12,8±3,1 ballni tashkil etdi.
Talabalarning 30,0 foizida yuqori, 50,0 foizida o‘rta va 20,0 foizida past bilim darajasi
qayd etildi. Respondentlarning 86,0 foizi antibiotiklar virusli infeksiyalarga ta’sir
qilmasligini bilgan bo‘lsa-da, 38,0 foizi shamollashda antibiotik qabul qilish mumkin
deb hisoblagan. So‘nggi 12 oyda shifokor tavsiyasisiz antibiotik qabul qilish 32,0 foiz,
davolash kursini muddatidan oldin to‘xtatish 28,0 foiz holatda qayd etildi. Talabalarda
umumiy nazariy xabardorlik qoniqarli bo‘lsa-da, klinik qaror qabul qilish, AWaRe
tasnifi va shaxsiy amaliyotga doir bo‘shliqlar mavjud. O‘quv dasturiga klinik
vaziyatlar, retsept auditi va antibiotiklarni boshqarish bo‘yicha amaliy mashg‘ulotlarni
tizimli kiritish maqsadga muvofiq.
References
Foydalanilgan adabiyotlar
1. Murray C.J.L., Ikuta K.S., Sharara F. va boshq. Global burden of bacterial
antimicrobial resistance in 2019: a systematic analysis. The Lancet.
2022;399(10325):629–655. doi:10.1016/S0140-6736(21)02724-0.
2. World Health Organization. Global action plan on antimicrobial resistance. Geneva:
WHO; 2015.
3. World Health Organization. The WHO AWaRe (Access, Watch, Reserve) antibiotic
book. Geneva: WHO; 2022. ISBN 978-92-4-006238-2.
4. World Health Organization. AWaRe classification of antibiotics for evaluation and
monitoring of use, 2023. Geneva: WHO; 2023. WHO/MHP/HPS/EML/2023.04.
5. Homsi S.R., Alkhaldi S.M., Taha H.A., Homsi Z.R. Healthcare students’ knowledge,
attitudes, and practices related to antibiotic resistance and use in Jordan: a cross-
sectional study. J Med Educ Curric Dev. 2025;12. doi:10.1177/23821205251344732.
