HOZIRGI O‘ZBEK HIKOYALARIDA INSON RUHIYATI TASVIRI
Keywords:
Kalit so‘zlar: o‘zbek hikoyachiligi, inson ruhiyati, psixologizm, psixologik tasvir, ichki monolog, ruhiy konflikt, badiiy detal, ramz, xotira, peyzaj, modernizm, psixologik realizm.Abstract
Annotatsiya: Mazkur maqolada hozirgi o‘zbek hikoyachiligida inson ruhiyati tasvirining badiiy-estetik xususiyatlari tadqiq etiladi. Insonning ichki olami, ruhiy iztiroblari, ma’naviy tanlovi, xotiralari, qo‘rquv va umidlari, yolg‘izlik hamda begonalashuv holatlarini ifodalashda qo‘llaniladigan psixologik tasvir vositalari tahlil qilinadi. Tadqiqot materiali sifatida Abdulla Qahhorning “O‘g‘ri”, “Bemor”, “Anor”, “Dahshat”, O‘tkir Hoshimovning “Urushning so‘nggi qurboni”, Nazar Eshonqulning “Shamolni tutib bo‘lmaydi” va “Bepoyon osmon” hikoyalari tanlandi. Ushbu asarlar qiyosiy-tipologik, psixologik va poetik tahlil metodlari asosida o‘rganildi. Tahlil natijasida o‘zbek hikoyachiligida psixologizm oddiy ruhiy holat bayonidan boshlab ramziy-falsafiy tasvirgacha bo‘lgan keng poetik diapazonda namoyon bo‘lishi aniqlandi. Abdulla Qahhor ijodida ruhiyat ijtimoiy muhit va maishiy konflikt bilan uyg‘unlashsa, O‘tkir Hoshimovda inson qalbidagi mehr, qo‘rquv, ayriliq va urushning ruhiy oqibatlari ustuvorlik qiladi. Nazar Eshonqul hikoyalarida esa ruhiy jarayonlar ramz, mifopoetik obraz, ichki monolog va subyektiv idrok orqali murakkablashadi. Maqolada inson ruhiyatining tasviri zamonaviy o‘zbek hikoyachiligining muhim poetik belgilaridan biri ekanligi asoslanadi.
References
1. Quronov D. Adabiyot nazariyasi asoslari. – Toshkent: Akademnashr, 2018. – 480 b.
2. Quronov D. Adabiyotshunoslikka kirish. – Toshkent: Fan, 2007.
3. Yo‘ldosh Q., Yo‘ldosh M. Badiiy tahlil asoslari. – Toshkent, 2016.
4. Karim B. Ruhiyat alifbosi. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi, 2018. – 364 b.
5. Umurov H. Adabiyot nazariyasi. – Toshkent: Merius, 2004.
6. Xudoyberdiyev E. Adabiyotshunoslikka kirish. – Toshkent: Sharq, 2008.
7. Qahhor A. Tanlangan asarlar. – Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot-matbaa ijodiy uyi.
8. Qahhor A. Anor. – Toshkent: Sharq, turli nashrlar.
9. Qahhor A. Ming bir jon. – Toshkent, turli nashrlar.
10. Hoshimov O‘. Dunyoning ishlari. – Toshkent: Sharq, 2002.
11. Hoshimov O‘. Saylanma asarlar. – Toshkent, turli nashrlar.
12. Eshonqul N. Qissalar va hikoyalar. – Toshkent: Sharq, 2008.
13. Eshonqul N. Ijod falsafasi. Mendan – mengacha. – Toshkent, 2018.
14. Eshonqul N. Saylanma. I jild. – Toshkent: Akademnashr, 2022. – 512 b.
15. Hamdamov U. Jahon adabiyoti: modernizm va postmodernizm. – Toshkent: Akademnashr, 2020. – 288 b.
16. Mo‘minova C.A. Abdulla Qahhor hikoyalarida inson ruhiyatining tasvirlanishi. Educational Research in Universal Sciences, 2022.
17. Umurzakova D.D. Abdulla Qahhor hikoyalarining tahlili. M: odern Science and Research, 2025.
18. Shodiyeva Sh.J. Abdulla Qahhor hikoyalarida inson ruhiyatining tasvirlanishi va xotin-qizlar obrazi. Journal of Universal Science Research, 2025.
19. Ubaydullayeva J. Erkin A’zam ijodining zamonaviy o‘zbek adabiyotidagi o‘rni va badiiy xususiyatlari. Tamaddun Nuri, 2025.
20. Tojimuratova D.Sh. Nazar Eshonqul hikoyalarining o‘ziga xosligi. Yangi Renessansda ilm-fan taraqqiyoti, 2026.
21. Safarova D.B. Nazar Eshonqulning “Bepoyon osmon” hikoyasi tahlili. Konferensiyalar, 2025.
22. Yoqubbekova S. O‘tkir Hoshimovning “Urushning so‘nggi qurboni” hikoyasida inson ruhiyati tasviri. Ustozlar uchun, 2025.
