BUYUK SALJUQIYLAR DAVLATIDA IJTIMOIY-IQTISODIY TUZUM (1040–1157)
Keywords:
Kalit so‘zlar: Buyuk Saljuqiylar, ijtimoiy tuzum, iqto, Nizomiya madrasalari, vaqf, futuvvat, dorushshifo, karvonsaroy, soliq tizimi.Abstract
Annotatsiya: Maqolada Buyuk Saljuqiylar davlatining 1040-yilgi Dandanaqon jangidan 1157-yilda sulton Sanjarning vafotigacha bo‘lgan davrdagi ijtimoiy va iqtisodiy tuzumi tahlil qilinadi. Oila instituti, ijtimoiy qatlamlar, ta’lim tizimi, vaqf va dorushshifo kabi ijtimoiy muassasalar, shuningdek dehqonchilik, iqto tartiboti, chorvachilik, savdo, hunarmandchilik va soliq tizimi manbalar hamda tarixshunoslik ma’lumotlari asosida yoritiladi. Muallif saljuqiylar tajribasini turkiy davlatchilik an’analari bilan islom huquqiy-ijtimoiy tizimining o‘ziga xos sintezi sifatida baholaydi.
References
1. Aktaş C. Büyük Selçuklu Devleti’nde Sosyo-Ekonomik Yapı (1040–1157): Yüksek Lisans Tezi. – Iğdır: Iğdır Üniversitesi Lisansüstü Eğitim Enstitüsü, 2025. – 96 s.
2. Köymen M. A. Büyük Selçuklu İmparatorluğu Tarihi. C. I, III. – Ankara: Türk Tarih Kurumu Yayınları, 2021.
3. İbnü’l-Esir. İslam Tarihi / çev. A. Özaydın. C. IX. – İstanbul: Bahar Yayınları, 1987.
4. Sevim A., Merçil E. Selçuklu Devletleri Tarihi: Siyaset, Teşkilat ve Kültür. – Ankara: TTK Basımevi, 1995.
5. Özgüdenli O. G. "Selçukluların Kökeni" // Selçuklu Tarihi El Kitabı / Ed. R. Turan. – Ankara: Grafiker Yayınları, 2012. – S. 21–36.
6. Kafesoğlu İ. Selçuklu Tarihi. – İstanbul: Başbakanlık Basımevi, 1972.
7. Turan R., Kırpık G. "Selçuklu Dönemi Türklerde Sosyal ve Ekonomik Hayat".
8. Aydın M. A. "Aile" // Türkiye Diyanet Vakfı İslam Ansiklopedisi (DİA). C. II. – İstanbul: TDV Yayınları, 1989. – S. 196.
9. Piyadeoğlu C. "Gazneliler ve Büyük Selçuklularda Bayramlar ve Bayram Kutlamaları" // Türkiyat Araştırmaları Enstitüsü Dergisi. – Erzurum, 2010. – C. V, S. 4.
10. Aras E. "Türklerde Nevruz Bayramı" // Giresun Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Dergisi. – 2021. – C. VII, S. 2.
11. Piyadeoğlu C. "Nizamiye Medreselerinin Kuruluşu ve Önemi" // Selçuk Üniversitesi Selçuklu Araştırmaları Dergisi. – Konya, 2018. – S. 8.
12. Çetin A. "İrfan Ordusunun Temelleri: Türklerde Medreseler".
13. Sıddıqı J. Nizamiye Medreseleri ve Eğitim Felsefesi Açısından Değerlendirilmesi: Doktora Tezi. – Ankara: Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2012.
14. Baştürk N. Büyük Selçuklular Döneminde Nişabur’da Eğitim ve Öğretim Faaliyetleri: Doktora Tezi. – Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019.
15. Mehmed S. Büyük Selçuklu Dönemi İslam Hukuku: Yüksek Lisans Tezi. – Bursa: Uludağ Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2014.
16. Akyıldız Y., Abay A. R. "Vakıf Müessesesinin Gelişimi ve Mahiyeti: Tarihsel Bir Değerlendirme" // Yalova Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi. – Yalova, 2017.
17. Keleş N. "Büyük Selçuklu Devrinde Bağdad’da Fütüvvet Teşkilatının İhdasına Yönelik Bir Girişim" // Tarih İncelemeleri Dergisi. – 2019. – C. XXXIV, S. 1.
18. Çetinoğlu O. Ahi Evran ve Ahilik. – İstanbul: Bilgeoğuz Yayınları, 2021.
19. Kesik M. "Selçuklularda Sağlık, Sağlık Kurumları ve Tıp Eğitimi" // Tarih Dergisi. – 2020. – S. 71.
20. Kayhan H. "Selçuklular Devrinde Tıp Bilimi ve Hekimler Hakkında Notlar" // History Studies. – 2011. – C. III, S. 1.
21. Turan O. Selçuklular ve Türk-İslam Medeniyeti. – Ankara: Ötüken Yayınları.
22. Oğuzay F. "Nizamülmülk’ün Siyasetname Adlı Eserinde Tarım Politikaları ve Ebu Yusuf’un Bu Alandaki Görüşleriyle Karşılaştırılması" // Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi. – 2019. – C. III, S. 2.
23. Demirci M. "İkta" // DİA. C. XXII. – İstanbul: TDV Yayınları, 2000. – S. 43.
24. Göksu E. "Türkiye Selçuklularında İkta" // Türkiyat Araştırmaları Dergisi. – 2009. – S. 26.
25. Turan O. "Türkiye Selçuklularında Toprak Hukuku, Miri Topraklar ve Hususi Mülkiyet Şekilleri" // Belleten. – 1948. – C. XII, S. 47.
26. Koca S. "Türkiye Selçuklularında Ekonomik Politika" // Erdem. – 1996. – C. VIII, S. 23.
27. Bedirhan Y. Selçuklular ve Kafkasya. – İstanbul: Nobel Yayınları, 2014.
28. Sönmez S. "Ortaçağ Türk ve İslam Dünyasında Kervansaraylar" // Atatürk Üniversitesi Kazım Karabekir Eğitim Fakültesi Dergisi. – 2007. – S. 15.
29. Öğün Bezer G. Büyük Selçuklu Tarihi. – Eskişehir: Anadolu Üniversitesi, 2019.
30. Marco Polo. Marco Polo Seyahatnamesi / çev. L. Tonguç Basmacı. C. I. – İstanbul: Alfa Yayınları, 2019.
31. Piyadeoğlu C. Büyük Selçuklular Döneminde Horasan: Doktora Tezi. – İstanbul: İstanbul Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2008.
32. Yıldız D. "Dokumanın Tarihsel Süreçte Başlangıcı ve Gelişimine Genel Bir Bakış" // Hars Akademi. – 2022. – C. V, S. 1.
33. Mutlu M. F. İslam Hukukunda Vergi-Zekat İlişkisi: Yüksek Lisans Tezi. – Konya: Necmettin Erbakan Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü, 2019.
