BUDJET TASHKILOTLARIDA UZOQ MUDDATLI AKTIVLAR HISOBINI TARTIBGA SOLISHNING MILLIY ASOSLARI VA XALQARO STANDARTLAR: QIYOSIY TAHLIL
Keywords:
Kalit so‘zlar: budjet tashkiloti, asosiy vositalar, nomoddiy aktivlar, eskirish, amortizatsiya, qadrsizlanish, budjet hisobi standartlari, IPSAS 45, uyg‘unlashtirish.Abstract
Annotatsiya. Maqolada O‘zbekiston budjet tashkilotlarida uzoq muddatli aktivlar hisobini tartibga soluvchi me’yoriy hujjatlar — Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma, 8-sonli va 9-sonli budjet hisobi standartlari — Davlat sektori buxgalteriya hisobining xalqaro standartlari (IPSAS 45, IPSAS 31, IPSAS 21, IPSAS 46) bilan o‘nta mezon bo‘yicha qiyosiy tahlil qilingan. Tadqiqot natijasida milliy tartibga solishning ikki qatlamli xususiyati, eskirishni hisoblashda me’yoriy yondashuvning ustunligi, eskirishning inventar obyektlar kesimida yuritilmasligi, nomoddiy aktivlar amortizatsiyasi bo‘yicha hujjatlararo ziddiyat va qadrsizlanish hisobining amalda cheklanganligi aniqlangan. Milliy hisob metodologiyasini xalqaro standartlar bilan bosqichma-bosqich uyg‘unlashtirish bo‘yicha takliflar ishlab chiqilgan.
References
1. O‘zbekiston Respublikasining Budjet kodeksi. (2013). 2013-yil 26-dekabr, O‘RQ-360-son. https://lex.uz
2. O‘zbekiston Respublikasining “Buxgalteriya hisobi to‘g‘risida”gi Qonuni. (2016). 2016-yil 13-aprel, O‘RQ-404-son. https://lex.uz
3. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining “Budjet ma’lumotlarining ochiqligini va budjet jarayonida fuqarolarning faol ishtirokini ta’minlash chora-tadbirlari to‘g‘risida”gi qarori. (2018). 2018-yil 22-avgust, PQ-3917-son. https://lex.uz
4. Budjet tashkilotlarida buxgalteriya hisobi to‘g‘risidagi yo‘riqnoma. (2010). Adliya vazirligida 2010-yil 22-dekabrda 2169-son bilan ro‘yxatga olingan; 2169-7 (22.12.2022), 2169-8 (30.07.2024), 2169-9 (20.08.2025) va 2169-10 (03.04.2026) raqamli o‘zgartirishlar bilan. https://lex.uz
5. O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (2-sonli BHS) “Yagona schyotlar rejasi”. (2018). Adliya vazirligida 2018-yil 20-oktabrda 3078-son bilan ro‘yxatga olingan. https://lex.uz
6. O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (3-sonli BHS) “Budjet hisoboti”. (2019). Adliya vazirligida 2019-yil 18-yanvarda 3124-son bilan ro‘yxatga olingan. https://lex.uz
7. O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (8-sonli BHS) “Ko‘chmas mulk, bino va jihozlar”. (2019). Adliya vazirligida 2019-yil 20-martda 3144-son bilan ro‘yxatga olingan. https://lex.uz
8. O‘zbekiston Respublikasi budjet hisobining standarti (9-sonli BHS) “Nomoddiy aktivlar”. (2019). Adliya vazirligida 2019-yil 24-iyunda 3169-son bilan ro‘yxatga olingan. https://lex.uz
9. Adhikari, P., & Gårseth-Nesbakk, L. (2016). Implementing public sector accruals in OECD member states: Major issues and challenges. Accounting Forum, 40(2), 125–142.
10. Brusca, I., Caperchione, E., Cohen, S., & Manes Rossi, F. (Eds.). (2015). Public Sector Accounting and Auditing in Europe: The Challenge of Harmonization. London: Palgrave Macmillan.
11. Christiaens, J., Reyniers, B., & Rollé, C. (2010). Impact of IPSAS on reforming governmental financial information systems: A comparative study. International Review of Administrative Sciences, 76(3), 537–554.
12. Christiaens, J., Vanhee, C., Manes-Rossi, F., Aversano, N., & Van Cauwenberge, P. (2015). The effect of IPSAS on reforming governmental financial reporting: An international comparison. International Review of Administrative Sciences, 81(1), 158–177.
13. IPSASB. (2004). IPSAS 21, Impairment of Non-Cash-Generating Assets. New York: International Federation of Accountants.
14. IPSASB. (2008). IPSAS 26, Impairment of Cash-Generating Assets. New York: International Federation of Accountants.
15. IPSASB. (2010). IPSAS 31, Intangible Assets. New York: International Federation of Accountants.
16. IPSASB. (2023a). IPSAS 45, Property, Plant, and Equipment. New York: International Federation of Accountants.
17. IPSASB. (2023b). IPSAS 46, Measurement. New York: International Federation of Accountants.
18. Lüder, K. G. (1992). A contingency model of governmental accounting innovations in the political-administrative environment. Research in Governmental and Nonprofit Accounting, 7, 99–127.
19. Polzer, T., Gårseth-Nesbakk, L., & Adhikari, P. (2020). “Does your walk match your talk?” Analyzing IPSASs diffusion in developing and emerging economies. International Journal of Public Sector Management, 33(2/3), 117–139.
20. Polzer, T., Grossi, G., & Reichard, C. (2022). Implementation of the international public sector accounting standards in Europe. Variations on a global theme. Accounting Forum, 46(1), 57–82.
21. Tuychiyev, A. J., Ostonokulov, A. A., Ibragimov, K. Sh., & Tursunov, A. S. (2018). Byudjet hisobi: Darslik. Toshkent: IQTISOD-MOLIYA.