КИБЕРТАҲДИДЛАР ШАРОИТИДА КИБЕРХАВФСИЗЛИКНИ ТАЪМИНЛАШ
Abstract
Рақамли ахборот маконининг ривожланиши кибертаҳдидларнинг сифат жиҳатидан янги босқичга ўтишини таъминлади. Ушбу эволюция учта асосий парадигмал босқичдан ўтади:
Биринчи босқич: Детерминистик босқич (Статик кодлар): Ҳужумлар олдиндан ёзилган статиклар (скриптлар, содда вируслар) орқали, инсон (хакер)нинг бевосита бошқаруви ва назорати остида амалга оширилади.
Иккинчи босқич: Автоматлаштирилган босқич (Ботнетлар ва эксплойтлар): Тармоқ аномалияларидан фойдаланувчи, лекин алгоритмик чекланган ва ўзгарувчан муҳитга мослаша олмайдиган тизимлар пайдо бўлади.
Учинчи босқич: Кобнотив-автоном босқич (СИ ва Нейротармоқлар): Диффузион моделлар, генератив-мусобақалашувчи тармоқлар (GAN) ва мустақил қарор қабул қилувчи автоном агентлар (AI agents) негизидаги киберҳужумлар.
References
1. Ўзбекистон Республикасининг «Киберхавфсизлик тўғрисида»ги Қонуни, 2022 йил 15 апрель, ЎРҚ-764-сон.
2. Ўзбекистон Республикаси Президентининг «Рақамли Ўзбекистон — 2030» стратегиясини тасдиқлаш тўғрисида»ги Фармони.
3. Ўзбекистон Республикасининг Маъмурий жавобгарлик тўғрисидаги кодекси (амалдаги таҳрирда).
4. Regulation (EU) 2024/1689 of the European Parliament and of the Council laying down harmonised rules on artificial intelligence (Artificial Intelligence Act).
5. ENISA Threat Landscape Report 2024–2026. — European Union Agency for Cybersecurity.
6. NIST AI Risk Management Framework (AI RMF 1.0). — National Institute of Standards and Technology, 2023.
7. Cybersecurity Act of Singapore, 2018 (with subsequent amendments).
8. Каримов А.А. Рақамли иқтисодиёт шароитида киберхавфсизликни таъминлашнинг ҳуқуқий асослари: монография. — Тошкент: ТДЮУ, 2023.
9. Bathaee Y. The Artificial Intelligence Black Box and the Failure of Intent and Causation // Harvard Journal of Law & Technology. — 2018. — Vol. 31, No. 2.
10. Brundage M. et al. The Malicious Use of Artificial Intelligence: Forecasting, Prevention, and Mitigation. — Future of Humanity Institute, 2018.
