GIPERTONIYA KASALLIGINING KOMORBID HOLATLARDA (QANDLI DIABET, NEFROPATIYA, JIGAR SIRROZI, ASTENIK HOLATLARDA) SARTANLAR BILAN DAVOLASHNING O‘ZIGA XOSLIGI.
Ключевые слова:
Arterial gipertoniya, komorbidlik, sartanlar, angiotenzin II retseptorlari blokatorlari (ARB), qandli diabet, diabetik nefropatiya, surunkali buyrak kasalligi, jigar sirrozi, astenik sindrom, organoproteksiya, nefroproteksiya, metabolik neytrallik, antigipertenziv terapiya, farmakoterapiya, maqsadli a'zolar himoyasi.Аннотация
Ushbu maqolada arterial gipertoniya kasalligini qandli diabet, nefropatiya, jigar sirrozi va astenik holatlar kabi komorbid kasalliklar fonida angiotenzin II retseptorlari blokatorlari (sartanlar) bilan davolashning o‘ziga xos xususiyatlari va samaradorligi tahlil qilingan. Komorbid patologiyalar mavjudligi gipertoniyani davolash taktikasini sezilarli darajada murakkablashtiradi va dori vositalarini tanlashda yuqori organoprotektiv hamda metabolik neytral xususiyatlarga ega preparatlarni talab etadi. Maqolada sartanlarning nefroprotektiv, metabolik neytral va astenik sindromga salbiy ta’sir ko‘rsatmaslik xususiyatlari yoritilgan, shuningdek, jigar sirrozida ushbu dori guruhini qo‘llashdagi cheklovlar va ehtiyotkorlik choralari asoslab berilgan.
Библиографические ссылки
1. Alyavi, A.L., Radjabova, D.I., & Kadirova, S. S. (2021). Osobennosti metabolicheskih effektov sartanov u bolnyh arterialnoy gipertenziyey i saharnym diabetom 2 tipa v Uzbekskoy populyatsii. Uzbekskiy Meditsinskiy Jurnal, 4(2), 22-29.
2. Brenner, B. M., Cooper, M. E., de Zeeuw, D., et al. RENAAL Study Investigators. (2001). Effects of losartan on renal and cardiovascular outcomes in patients with type 2 diabetes and nephropathy. The New England Journal of Medicine, 345(12), 861-869.
3. Chobanian, A. V., Bakris, G. L., Black, H. R., et al. (2003/2020 reprint). Seventh Report of the Joint National Committee on Prevention, Detection, Evaluation, and Treatment of High Blood Pressure. Hypertension, 42(6), 1206-1252.
4. Dosmagambetova, R. S., & Ahmetova, A. K. (2022). Farmakoterapiya arterialnoy gipertenziyey pri komorbidnyh sostoyaniyakh: opyt primeneniya blokatorov retseptorov angiotenzina v Tsentralnoy Azii. Meditsina i Ekologiya (Kazakhstan), 3, 14-21.
5. Fogari, R., & Zoppi, A. (2004). Effect of antihypertensive agents on quality of life in the elderly. Drugs & Aging, 21(6), 377-393.
6. Gadoyev, A. G., & Shadikulova, Z. S. (2022). Endotelyoprotektivnaya effektivnost blokatorov retseptorov angiotenzina II u patsiyentov s arterialnoy gipertenziyey v sochetanii s metabolicheskim sindromom. Kardiologiya Uzbekistana, 3(61), 45-51.
7. Harrison, D. G., Coffman, T. M., & Wilcox, C. S. (2021). Pathophysiology of Hypertension: The Mosaic Theory Returned. Circulation Research, 128(7), 847-863.
8. Kamilova, U. K., Tulyaganova, D. K., & Rasulova, Z. D. (2023). Nefroprotektivnaya effektivnost sartanov pri hronicheskoy bolezni pochek u bolnyh s arterialnoy gipertenziyey. Meditsinskiy Jurnal Uzbekistana, 1, 34-39.
9. Karimov, M. M., & Askarov, T. A. (2020). Osobennosti primeneniya antigipertenzivnyh preparatov u bolnyh tsirrozom pecheni s portalnoy gipertenziyey. Vestnik Tashkentskoy Meditsinskoy Akademii, 2, 88-93.
10. Mancia, G., Kreutz, R., Brunström, M., et al. (2023). 2023 ESH Guidelines for the management of arterial hypertension. Journal of Hypertension, 41(12), 1874-2071.
11. Tandon, P., & Garcia-Tsao, G. (2008). Renal and systemic effects of angiotensin receptor blockers in cirrhosis. Liver International, 28(6), 747-759.
12. Toshmatov, B. R., & Mirzayeva, N. A. (2024). Vliyaniye gipotenzivnoy terapii sartanami na kachestvo jizni i kognitivnyye funksii u bolnyh s astenicheskim sindromom. Nevrologiya (Tashkent), 2(98), 50-55.
13. Yusuf, S., Teo, K. K., Pogue, J., et al. ONTARGET Investigators. (2008). Telmisartan, ramipril, or both in patients at high risk for vascular events. The New England Journal of Medicine, 358(15), 1547-1559.
INTERNET MANBALARI:
1. American Diabetes Association (ADA). Standards of Care in Diabetes — Cardiovascular Disease and Risk Management. Rasmiy sayt: https://diabetesjournals.org/care
2. European Society of Cardiology (ESC). Guidelines for the management of arterial hypertension. Rasmiy sayt: https://www.escardio.org/Guidelines
3. European Association for the Study of the Liver (EASL). Clinical Practice Guidelines on the management of ascites, spontaneous bacterial peritonitis, and hepatorenal syndrome in cirrhosis. Rasmiy sayt: https://easl.eu/publications/clinical-practice-guidelines
4. World Health Organization (WHO). Guideline for the pharmacological treatment of hypertension in adults. Rasmiy sayt: https://www.who.int/publications
5. O‘zbekiston Respublikasi Sog‘liqni Saqlash Vazirligi. Arterial gipertoniyani tashxislash va davolash bo‘yicha milliy klinik protokol. Rasmiy elektron resurs: https://ssv.uz