BUXORO VILOYATINING BARQAROR HUDUDIY RIVOJLANISHINI BAHOLASHDA “YASHIL” IQTISODIY INDIKATORLAR TIZIMIDAN FOYDALANISH
Keywords:
yashil indikatorlar, barqaror hududiy rivojlanish, integral indeks, energiya samaradorligi, suv samaradorligi, aylanma iqtisodiyot, monitoring, Buxoro viloyati.Abstract
Maqolada Buxoro viloyatining barqaror hududiy rivojlanishini baholash uchun “yashil” iqtisodiy indikatorlarning integratsiyalashgan tizimi ishlab chiqilgan. OECD yashil o‘sish indikatorlari, BMT Barqaror rivojlanish maqsadlari, ekologik-iqtisodiy hisob tizimi va O‘zbekistonning 2030 yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tish maqsadli ko‘rsatkichlari asosida besh blokdan iborat Buxoro yashil barqarorlik indeksi (BYABI) taklif etildi: past uglerodli energiya va energiya samaradorligi; suv va resurs samaradorligi; atrof-muhit va aylanma iqtisodiyot; yashil investitsiyalar va innovatsiyalar; ijtimoiy-institutsional barqarorlik. Indikatorlarni normallashtirish, vaznlash va agregatlash formulalari keltirilgan. 2025–2026 yillardagi ochiq statistika misolida hududiy ma’lumotlar bazasining mavjud qismi va asosiy ma’lumot bo‘shliqlari aniqlangan. Taklif etilgan tizim tumanlar kesimida yashil pasportlar, byudjetlashtirish, investitsiya saralash va strategik monitoringda qo‘llanilishi mumkin.
References
OECD. Green Growth Indicators: conceptual framework and measurement approaches. OECD Publishing.
2. United Nations. Transforming our world: the 2030 Agenda for Sustainable Development and SDG Global Indicator Framework.
3. World Bank. Uzbekistan Country Climate and Development Report.
4. O‘zbekiston Respublikasi Prezidentining 2022 yil 2 dekabrdagi PQ-436-son qarori va 2030 yilgacha yashil iqtisodiyotga o‘tish maqsadli ko‘rsatkichlari.
5. UNFCCC. Updated Nationally Determined Contribution of the Republic of Uzbekistan (NDC 3.0). 2025.
6. O‘zbekiston Respublikasi Vazirlar Mahkamasining 2023 yil 25 oktyabrdagi qarori. Milliy “yashil” iqtisodiyot taksonomiyasi.
7. Buxoro viloyati statistika boshqarmasi. 2025 yil yanvar–dekabr asosiy iqtisodiy ko‘rsatkichlari. 2026.
8. Buxoro viloyati statistika boshqarmasi. “Buxoro viloyati raqamlarda”, 2026 yil yanvar–iyun.
9. Buxoro viloyati hokimligi. Olot tumanida 250 MVt quyosh fotoelektr stantsiyasi va 63 MVt energiya saqlash tizimi qurilishi haqida axborot. 2025.
10. Ekologik ekspertiza markazi. Buxoro viloyatida “Voltalia – 500 MVt” gibrid energetika loyihasi bo‘yicha jamoatchilik muhokamasi. 2025.
11. UN Statistical Commission. System of Environmental-Economic Accounting (SEEA) framework.
12. UNDP. Green Development Finance Assessment for the Republic of Uzbekistan. 2025.
13. UNDP. Report on integration of climate and green priorities into strategic planning and budgetary process in Uzbekistan. 2026.
14. OECD. Accelerating Sustainable Infrastructure Investments: Uzbekistan. 2026.
15. Buxoro viloyati statistika boshqarmasi. Investitsiyalar va qurilish statistikasi, 2025–2026.
